Frankismoa

Non erori zaren, hil zaituztenean: Erorien Haranera eramandako herritarrak (Amoroto, Berritatua, Etxebarria, Ispaster, Lekeitio eta Markina-Xemein)

Posted on Actualizado enn

1940an agindu zuen Francok, “Valle de los Caidos” bezala ezaguna dena eraikitzeko; dekretu beldurgarri bat izango zen, gune hau eraikitzeko agindua: «Eraiki daitezela Basilika, Monasterioa eta Gazteriaren Kuartela, Guadarrama mendilerroaren mazeletan (El Escorialen), Cuelgamuros deitzen den tokian, gure Gurutzada loriatsuan erori zirenen memoria betikotzeko». Inork gutxik ez du jakingo zertaz ari garen, baina asko eta asko dira, zer den, eta zer bilakaera izan zuen argi ez duten herritarrak.
Ukiezinezko mamua izan da orain arte, baina poliki poliki, eta urteetan familiek erakutsi duten grina eta indarrarekin, haien senideen memoria bizirik eta indartsu mantenduz, poliki poliki, hautsiezina, iragaitza zirudiena, zartatu eta ezbaian jartzea lortu da, ebatsitako askoren historia mahaigaineratuz. (ikus ETB2ko dokumenala 2019/05/19). Kontuak horrela, esanguratsua izan da, Franco bertatik ateratzeko Espainiako gobernuak aurten egindako saiakeraren ondorengo harrabotsa. Horrela, gaur jakin denez, Espainako Auzitegi Gorenak babestu egin du Espainiako gobernuak egindako eskaera. Franko, diktadorea, mausoleo faxistatik at egongo da laister. Testuinguru honetan, Frankoren deshobiraketarakin batera, Eusko Jaurlaritzaren Euskadiko Memoria Historikoaren eta Demokratikoaren Legearen aurreneko zirriborroaren berri eman dute albistegiek.

Hari honi tiraka, Gogorak Eusko Legebiltzarrari igorritako txostena ezagutu genuen uda aurretxoan.  Bertan, Erorien Haranean hobiratutako herritarren inguruko informazioa bildu da, (33.000 gorpu baino gehiago hobiratuta daudela uste da hoietatik 10.000tik gora ezezagunak) jakin nahi baitzuen Eusko Legebiltzarrak, zenbat herritar diren bai euskal autonomia erkidegoko hilerrietatik, zein, Espainiako erkidego ezberdinetatik Erorien Haranera eramandakoak eta era bereran nortzuk ziren eta leku aldatze hauek egiterakoan, baimenak nola gauzatu ziren.

Gorpuen mugimenduak, 1960.hamarkadara arte iraun zuen, 1076 pertsona euskal autonomia erkidegoko hilerrietatik eraman zituzten eta 155 ziren, bizilekua euskadin izan arren, espainiako beste herri batzuetan hobiratuta zeudenak; non guztiak ez ziren identifikatuak. Mugimendu hauek, agindu ezberdinekin egin ziren: Gobernu Zibilak, herrietako udalei zerrendak eskatu eta hark aginduta edo udalaren bidez, familiek baimendua. Azken puntu hau delarik gai honetan besteak beste sentiberarena eta ilunena.

Esandako moduan, asko dira zalantzak oraindik, berez, zerrenda argirik ez baitago. Isiltasuna, ezbaia eta zurrumurruak izan dira urteetan,  memoriak eta etxekoekiko maitasunak, zein ardura kolektiboak eraginda egiaren argi bila, ateratako ondorioak. Esaterako, Hernaniko hilerritik, fusilatu eta han hobiratu zituzten 8 euskal abadeen gorpuak (haietako batzuk, Jose Peñagarikano Solozabal, Etxebarrikoa eta Celestino Onaindia  Markinarra lirateke, Jose Ariztimuño abade abertzalearekin batera) desagertuta daudela esan ohi da (bertan egindako deshobiraketa lanek ezbaituzten uste zen emaitzik eman) eta Erorien Haranera eramanak izan zirela esaten da.
Arazoa baina, hilerrietatik deshobiratutakoen zerrenda zehatzik, argirik eta garbirik ez egotean datza, edo baldin badago, Erorien Haranean, hobiratuen zerrenda legoke. Ba ote? zalantzarik gabe, asperen askorentzat bide emango lukeen dokumentazioa litzateke hau. Frankismoak izkutatu eta ondorengo urteetan sostengatuz, isilarazi nahi izan dena.

Hau guztia kontuan hartuz, eta zuhurtziarekin, artikulua osatze aldera, esku artean ditugun datuekin, ondorengo zerrenda osatu dugu (Erorien Haranean dauden herritarren zerrenda). Dugun informazioa kontrastatu eta osatu dugu, familia zein herritarrei, ikerketarako eta egia argitzeko bidea egiten lagundu asmoz, pentsatuz, zorigaiztoko leku horretan gertatutakoa eta hobiratuek zein haien etxekoek erreparazioa eta justizia izango dutela. Hemen gaur gaurkoz osatu ahal izan dugun zerrenda:

 

AMOROTO
Combatientes: 6
Izen abizenak Jaiotetxea-

Bizilekua

Deshobiratutako lekua Data Baimen mota  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Arriola Bollar, Adrian Berriatua/

Aransolo (Amoroto)

Teruelgo frontea: Horta de San Joan (Tarragona) 1959/02/28 Gobernu zibila

 

Familiak baimendua* (Los familiares estan dispuestos al traslado de los restos)

Eizagirre Azumendi, Miguel Enparan Benicasim (Castello) Familiak baimendua* (Los familiares estan dispuestos al traslado de los restos)
Gabiola Gojenola, Mariano Atxurra Barragas (Teruel) Familiak baimendua* (Los familiares estan dispuestos al traslado de los restos)
Ikaran Foruria, Antonio Abitara (Abitxa) Zagra (Lleida) Familiak baimendua* (Los familiares estan dispuestos al traslado de los restos)
Urrutibeaskoa Lauzirika, Francisco Bolunburu Burgos (Burgos) Familiak baimendua* (Los familiares estan dispuestos al traslado de los restos)
Zilloniz Murelaga, Juan Jose Artiñerrota Ezezaguna Familiak baimendua* (Los familiares estan dispuestos al traslado de los restos)
AULESTIA
Izen abizenak Jaiotetxea-Bizilekua Deshobiratutako lekua Data Baimen mota  
Domingo Espilla Gabiola Navas del Rey (Madrid)
BERRIATUA
“Martires y Caidos”:   1           Combatientes: 4
·         Familiek ez zuten baimenik eman eta beraz ez ziren Erorien Haranera eraman.
ETXEBARRIA
“Martires y Caidos”:  0             Combatientes: 10
Izen abizenak Jaiotetxea-Bizilekua Deshobiratutako lekua Data Baimen mota  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Arrieta Churruca, Julian Atote Zaragoza 1961/02/28 Gobernu zibilak baimendua

 

Familiak baimendua* (Los familiares estan dispuestos al traslado de los restos)

Guenaga Iriondo, Jose Maria Adrin Royuela edo Abejuela?

(Teruel)

Familiak baimendua* (Los familiares estan dispuestos al traslado de los restos)
Ibarzabal Urkiola, Jose Manuel Etxebarrikua (“Perune”) Cañamero (Caceres) Familiak baimendua* (Los familiares estan dispuestos al traslado de los restos)
Urbieta Alberdi, Gregorio Arkotxa Zaragoza
ISPASTER
“Martires y Caidos”:  0             Combatientes: 11
Izen abizenak Jaiotetxea-Bizilekua Deshobiratutako lekua Data Baimen mota  
Arriaga Erkiaga, Domingo Zaragoza hilerria
Arriaga Erkiaga, Juan Logroñoko hilerria Familiak baimendua* (Los familiares estan dispuestos al traslado de los restos)
Arrizubieta Uskola, Ramon Bilboko hilerria Familiak baimendua* (Los familiares estan dispuestos al traslado de los restos)
Bilbao Arrizubieta, Jose Brunete

(Madrid)

Familiak baimendua* (Los familiares estan dispuestos al traslado de los restos)
Bilbao Barainka, Justo Cogolludoko hilerria Familiak baimendua* (Los familiares estan dispuestos al traslado de los restos)
Galletebeitia Arrizubieta, Casiano Zaragoza hilerria Familiak baimendua* (Los familiares estan dispuestos al traslado de los restos)
Gorostola Bengoetxea, Alberto Ebroko frontea Familiak baimendua* (Los familiares estan dispuestos al traslado de los restos)
Ibarra Eizagirre, Simon Teruelgo frontea Familiak baimendua* (Los familiares estan dispuestos al traslado de los restos)
Naberan Mendazona, Pedro Frente de Segre Familiak baimendua* (Los familiares estan dispuestos al traslado de los restos)
Zabala Atxabal, Luis Peñas de Lemona Familiak baimendua* (Los familiares estan dispuestos al traslado de los restos)
LEKEITIO
“Martires y Caidos”:  0             Combatientes: 5
Izen abizenak Jaiotetxea-Bizilekua Deshobiratutako hilerria Data Baimen mota  
Eskurza Bengoetxea, Jose San Manes (Teruel) Familiak baimendua* (Los familiares estan dispuestos al traslado de los restos)
Urresolo Uriguen, Santiago Bot (Tarragona) Familiak baimendua* (Los familiares estan dispuestos al traslado de los restos)
Guridi Ibarguen, Genaro Ereño Ereño Familiak baimendua* (Los familiares estan dispuestos al traslado de los restos)
Iturraran Uskola, Basilio Lekeitio Castuera (Badajoz) Familiak baimendua* (Los familiares estan dispuestos al traslado de los restos)
Juan Pablo Cortes Prieto Don Alvaro (Badajoz) Lekeitio 1959/03/25 Gobernu zibila
MARKINA-XEMEIN
“Martires y Caidos”:  1             Combatientes: 14
Izen abizenak Jaiotetxea-Bizilekua Deshobiratutako lekua Data Baimen mota  
Aguinaga Ugalde, Benito Hilario Okerra 2, Markina Vitoria-Gasteiz 1961/07/24
Arrieta Lejardi Jose Barenda Horta de San Joan (Tarragona) 1959/02/28
Arechavaleta Goicoechea, Alejandro Abesua 5

Markina

Tremp

(Lleida)

1963/04/19
Chopitea Apoita, Doroteo Antonio Txepetxabixe Briviesca (Burgos) Familiak baimendua* (Los familiares estan dispuestos al traslado de los restos)
Del Pino Sainz, Raimundo Gandia (Balentzia) 1959/03/24
Ibaibarriaga Madariaga, Jose Maria Altzategi Behekoa Cementerio

La Huarta (Huesca)

Familiak baimendua* (Los familiares estan dispuestos al traslado de los restos)
Identifikatu gabe (kaboa) Markina-Xemein 1959/03/25
Identifikatu gabe (Kaboa) Markina-Xemein 1959/03/25
Identifikatu gabe (Soldadua) Markina-Xemein 1959/03/25
Identifikatu gabe (Soldadua) Markina-Xemein 1959/03/25
Identifikatu gabe (Guardia Zibileko sarjentoa) Markina-Xemein 1959/03/25
Identifikatu gabe (Ejerzitoko Kaboa) Markina-Xemein 1959/03/25 ·
Larruskain Garitagoitia, Eusebio Altzategi Goikoa Cementerio Posadas (Cordoba) Familiak baimendua* (Los familiares estan dispuestos al traslado de los restos)
Lejardi Goyogana, Miguel Laparra Alcariza (Teruel) Familiak baimendua* (Los familiares estan dispuestos al traslado de los restos)
López Moran, Andres Avelino Zamora (Espainia) Markina-Xemein

 

1959/03/25 Gobernu zibilak baimendua.
MUNITIBAR
Izen abizenak Jaiotetxea-Bizilekua Deshobiratutako lekua Data Baimen mota
Urionabarrenetxea Arakistain, Luis Aldaola azpikoa Tremp

(Lleida )

1963-04-19
ZIORTZA-BOLIBAR
Izen abizenak Jaiotetxea-Bizilekua Deshobiratutako lekua Data Baimen mota  
Esteban Etxebarria Arrate Altza Horta de San Joan (Tarragona)

Bukaeran, Gogorak aurkeztutako txostenaren ondorioak erantsi ditugu.

Ondorioak [Gogora txostena]
1. Erorien Haranera egindako lekualdaketak eta horretarako prozedurak aldatu egin ziren denboran zehar, eta ez ziren beti berdin gauzatu. Aldaketarik funtsezkoenetako bat 1957ko abuztuaren 23ko Lege Dekretuak ezarri zuen, zeinaren bidez, nazionalen bandokoez gain, errepublikanoen bandokoak ere bilduko ziren.
Funtsezko aldaketa horrek eragina izan zuen lekualdaketa-baimenetan. 1960ko martxoaren 31tik aurrera, 1963ko otsailaren 22ra arte, erregimenak beretzat hartu zuen Udalek dohainik utzitako lurzatietan ehortzita zeuden gorpuzkiak lekuz aldatzeko eskubidea, baldin eta familiartekoek ez bazituzten ordainpeko hilobi partikularretara aldatzen.

2. Ministerioak gorpuzkiak lekualdatzeko ezarri zituen jarraibideak ez ziren beti zorroztasun berarekin bete. Garrantzitsua da hori, batez ere, erori asko zuten udalerrietan; esate baterako, Zaragozan eta Lleidan. Zenduei eta haien familiartekoei buruzko informazioa lortzeko gestioek denbora eta ahalegin handiagoa eskatzen zuten, eta, horregatik, ohikoa zen lekualdatu behar zen zenduaren izen-abizenak soilik adieraztea, beste inolako daturik gabe.

3. Artxiboetan dokumentu-hutsuneak daudela ikusi ahal izan dugu, eta horrek zailtasun gehiago erakarri ditu ikerlan honetako helburuak erdietsi ahal izateko. Probintzia guztietako Gobernu Zibilek Gobernazio Ministeriora bidali zuten dokumentazioa Administrazio Artxibo Nagusian (AGA) jasota dago, baina funtsa ez dago osorik. Horren adibide argia da Arabako probintzia: 618 zendu eraman zituzten lau fasetan 1959 eta 1961 artean, eta haietako 498 identifikatuta zeuden, baina AGAn 13 dokumentu baino ez daude jasota.
Bizkaian izan ezik, arazo bera gertatzen da Araba eta Gipuzkoako artxibo historiko probintzialetan ere. Bizkaiko Artxibo Historiko Probintzialak jasota daukan funtsak erakusten du Gobernazio Ministerioaren eta Udalen arteko erdibidean zuten kokapenagatik, Gobernu Zibilek dokumentazio ugari sortu zutela lekualdatzeei eta haiek egin ahal izateko baimenei buruz, baina dokumentazio hori ez da kontserbatu beste bi euskal probintzietan.
Udal-artxiboen egoera heterogeneoa da. Haietako batzuek, lekualdatzeen espediente osoak dauzkate jasota, eta horrek datu berriak lortzeko bidea eman du. Beste kasu askotan, ordea, korrespondentzien funtsetara jo behar izan da daturen bat edo beste eskuratu ahal izateko, kontserbatu badira, betiere.

4. Orain arte lortu diren datuak aintzat hartuz, esan liteke 1.076 gorpuzki eraman zirela Euskaditik Erorien Haranera; haietatik, 762 identifikatuta zeuden, eta 314, identifikatu gabe. Arabatik 618 gorpuzki eraman ziren guztira (498, identifikatuta, eta 120, identifikatu gabe); Bizkaitik 219 gorpuzki eraman ziren (36, identifikatuta, eta 183, identifikatu gabe); Gipuzkoatik 239 eraman ziren (228, identifikatua, eta 11, identifikatu gabe). Ikerlan honi esker, EAEtik eramandakoen 10 izen gehitu dira, eta 15 identifikatu gabekoren lekualdaketa.

1967ko Markina-Xemeingo zelaiko tiroketa: frankismoaren atzaparkadak (I)

Posted on Actualizado enn

1967an gertatu zen, Markina-Xemeinen; hain ezaguna den Zelaiaren inguruan. Lehen Frankismoa igarota, diktadurak bere ibilean, erakutsitako ankerkeriak, hurrengo urteetan hatzarpakada ilunak izango ziren orbain sakonen sortzaile.

1967ko abenduaren 19ko iluntzean Guardia Zibilak auto bat tirokatu zuen Markina-Xemeingo zelaian. Lau gazte ziren “Seat 600” batean eta autoak 60 bala inpaktu izan bazituen ere aurrera jarraitzea lortu zuten. Geroago horietako hiru Aulestin atxilotu zituzten Guardia Zibilek.

Gertaera hau lehen pertsonan bizi izan zuten Jose Luis Etxegarai Gaztiarena “Mark” eta  Kepa Akixo Leixarreta “Txao”/”Zigor”  elkarrizketatu eta haien testigantza eskaini digute, non joan den abenduan, jendartean aurkezu genuen Markina-Xemeingo Uhagon Kulturgunean.

Gazte haiek, ETA erakundearekin lehen kontaktuak izan eta frankismoaren aurkako ekintzak burutzeko antolatu ziren. Hasiera batean, margoketak eta ikurrinak jartzea edo matxinoen alde soilik hildakoen aldeko oroigarriak deuseztatzea izango ziren burutu zituzten ekintzak. 1967ko abeduaren 19koa baina, langileen borrokari elkartasuna erakutsi eta “Sindicato Vertical”en aurkako ekintza izango zen. “La persona que hacia de coordinador de nuestro grupo con la dirección de la organización, nos viene con la propuesta de que iva a hacer una pequeña campaña, de lucha que mantenían estos obreros en esta zona y se quería simultanear una acción en los sindicatos de Eibar y Elgoibar ” (Jose Luis Etxegarai Gaztiarena “Mark”). Ekintza aurrera eramaterakoan izandako zailtasunek, ihesera eraman zituzten lau gazteak. Auto txiki batean, garaiko Seat 600 batean Elgoibartik atera eta Urkaregin gora aurrera egin zuten, Markina-Xemeingo sarreran Guardia Zibilaren kontrola aurkitu arte. Kotxeak Guardia Zibilari kasurik egin gabe, aurrera jarraitu zuen, eta ondorioz, izurgarrizko bala zaparrada jasan zuen, gerora egindako atestatuaren arabera, 60 zulo izango zituen autoak. Markina-Xemeingo kaleetan zehar, ihes egin eta Lekeitiorako bide bazterrean utzi zuten autoa, Aulestira, oinez ihesari jarraituz. Bertan, nora jo bazutela eta, Emilio Kortabitarte (Lekeitiarra) Aulestiko parrokoaren etxean babes hartu zuten. “Baino Murelagan, etxe horretan gertatu zena, edo behintzat nik hala sentitzen dut, denbora gutxi izan genuen pentsatzeko, zer egingo genuen eta ze erabakiak hartu behar ziren, (…) ni neuk leihotik salto egin nuen eta, momentu luze bat pasatu nuen balkoi azpi hortan, nik neuk horren pena bat badut hala ta ere, haiek atera ziren balkoira baino hala ere Guardia Zibila atera zen hura ere nin neuk azpitikan ikusten bainuen, nik oroimen hori dut, eta erraten zuen, betiko geratu zait, eta erraten zun “Txao rindete, Txao rindete” eta ni mugitu gabe geratu nintzen eta gero haiek lotu zituztenean, nire kideak eta haien [Guardia Zibilaren] kotxeetan, kotxeen motorrak aitu nituenean, herritikan ateratzen ari zirela, ni joan nintzen, orduak pasata gero (…)” (Kepa Akixo Leixarreta “Txao”).

Garaiko prentsan agertzeaz gai, ETAk ere jasoa zuen gertaera hau, Bidarten, 1992an erakundearen zuzendaritza atxilotzean atzemandako agiri batek dioenez:

19 de diciembre de 1967.
En la localidad vizcaína de Markina, la Guardia Civil dispara contra un vehículo en el que viajaban cuatro personas que suponían militantes de ETA. El coche es alcanzado por cincuenta y nueve impactos, a pesar de lo cual los ocupantes del mismo resultan ilesos y logran huir. Horas después, tres de ellos José Luis Etxegarai, Roberto Lotina y Francisco Javier Aya Zulaika son detenidos en Murelaga. En relación con este hecho, dos de los guardias civiles que participan en el mismo solicitarán más tarde la baja en el Cuerpo.
19 de diciembre de 1967.
Explota una bomba en el edificio de la delegación del Frente de Juventudes y el Sindicato Vertical de Eibar.

Gertaerak badu bere esangura. Frankismoari aurre egiteko determinazioa, indar polizien erantzuna, ihesa, Aulestiko babesa eta ondorengo ihesean, mendi muino bateko etxean jasotako babesa, … hau guztia jaso nahi izan dugu, urte haietan gertatua hobeto ulertu nahian.

Gogoan hartzeko izenak

Posted on Actualizado enn

IMG_20181205_202102

Euskal Memoria Fundazioaren “Gogoan hartzeko izenak” erakusketa aurkeztu genuen atzo iluntzean izen bereko liburuaren egilearen, Joseba Zabalzaren eskutik. Ondoan Jaime Guenetxea herrikidea. 1980an, bere lagun Iker Ibarluzea eta beste batzuekin zegoela, Etxebarriko Txomin jatetxe aurrera indar parapolizialak agertu, Ixuara eraman eta pairatutakoaren kontaketa eginez. Berezia. Gogorra baina duintasunez betea.
Erakusketaren izen bereko liburuan, Euskal Memoria Fundazioak argitaratutakoan, aurkitu dezakezue errelato osoa.
Erakusketa, Abenduaren 22ra arte ikusgai egongo da, “Gogoan hartzeko izenak” biltzen dituen pertsonekin hiru lekutan:
1. Uhagon Kulturgunea (kultuguneko ordutegian)
2. Markina-Xemeingo udaletxe sarreran (udaletxeko ordutegian)
3. Kartzela zaharrean (asteburuetan)

IMG_20181206_121720

IMGP5870

IMGP5833

Gernika 80 urtez: suntsitu, itzali ezin izan zuten argia

Posted on Actualizado enn

Elorrio, Durango, Eibar, Munitibar, Galdakao, Erandio, … eta txikizioa, 1937ko apirilaren 26an: Gernika.

7 hilabeteetan frontearen ertzetako herriak zein erretaguardiak bonbardatu ondoren, erresistentzia guneez gain, zibilen aurkako, parean zen ororen aurkako txikizioa abiatu zuten faxistek. Esperimentu basatien laborategi, Bizkaiko herriak.

Memoriak bizirik mantendu du eraitsitakoa. Memoriak eta ke arteko argitasunak lortu du herritarrek behar zuten erreparazioa Gernikan.

Duela 80 urte txikitu zuten unean Luis Ortiz Alfau Capitan Caseroko milizianoa bertan zegoen, bonbardaketa eta ondorengoa bertatik bertara bizi izan zuen.

Gaisoaldi baten ondoren, gaur berarekin tertulian jarduteko aukera izan dugu. Gernikako bonbardaketaren biktimak gogoan, faxismoaren hatzaparrek urratutakoa kontatzeko beharra mahai gaineratu digu gaur ere.

Zure laguntzarekin aurrera egin dezakegu, testigantzak, dokumentuak, argazkiak …

Posted on Actualizado enn

Inmakulada Bilbao eta Felix Pagegi
Inmakulada Bilbao eta Felix Pagegi

P1280563
Dominga Txurruka Muniozguren

Poliki poliki aurrera doa memoriaren funtsa. Joan berri direnen hutsunearen tristuraz (Juana Etxaniz 1923 Barinaga- 2016 Markina-Xemein, eta Juanita Barruetabeña Etxebarria 1925-2016)… baina beste batzuen testigantzak jasotzeko aukera izanaren pozaz. Egun hauetan eta inurri lanari esker Josefa eta Juli Baskaran ahizpen eta Agustin Unamunzagaren testigantzak jasotzeko aukera izan dugu, Dominga Txurrukarena, Inmakulada Bilbao edo Felix Pagegirena, Jose Uberuagarena bezela.

Eskertu nahi diegu, haien senide zein beraien arduran dauden langileei erakutsitako esku zabaltasun eta laguntasuna.

IMG_20160709_164922
Agustin Unamunzaga Unamunzaga

IMG_20160709_181614
Josefa eta Julia Baskaran Balentziaga

Testigantzak altxorrak dira; gertatutakoa ulertzeko ezezik, golpe militarraren ondoriozko biktima eta herritarrek bizi izandako giza eskubideen urraketei zor zaien egia, erreparazioa eta justiziarako eskubidea bermatzeko ezinbesteko errelatuak. Haien memoria gure historia delako, oso garrantzitsua da esku artean duguna balioetsi eta testigantza, argazki, zein gainontzeko dokumentu jasotzea.

Jose Urberuaga
Jose Uberuaga

Sestaok ere badu memoria

Posted on Actualizado enn

Sestao un pueblo con memoria izenburua duen dokumentala argitaratu dute. Ekoizpen honek, Sestaoko frankismoaren biktimek jasandako errepresioa biltzen du. Karlos Trijueque eta Danilo Albinek osatu dute lana, eta diktadura frankista eta honen errepresioa jasan zuten 4o gizon eta emakumeren testigantzetan oinarritu dira.

 

Saturrarango emakumeen borroka eredu

Posted on Actualizado enn

Ahaztuak elkarteak ekitaldia burutu du eguerdian Saturraranen. Bertan preso izandoako emakumeen borroka gogora ekarri dute eta han izan da Angeles Florez Peon asturiarra (hiru urtez preso egonda) eta beste emakume preso batzuen senideak.

Angelesek, kartzelan egondakoak eta hildakoak gogoratzeaz gain, beraien borroka goraipatu du, eta bide horretatik ukabilak ez jeisteko eta borrokan segitzeko gogoeta luzatu du, bide horretan, jendarte justu eta hobe baten alde.

Lotura honetan ekitaldiko argazki bilduma.

Euskararen Kate Hautsiak

Posted on Actualizado enn

Euskal Memoria Fundazioak hizkuntza zapalkuntzaren gaiari heldu dio oraingoan eta horren inguruko liburu mardula idatzi du Dabid Anautek, memoria dokumentala eta memoria bizia oinarri hartuta. Donostiako Aieteko jauregian egin dugu aurkezpena. Bertan, besteak beste, Gipuzkoako Foru Aldundiko Euskara zuzendari Zigor Etxeburua eta Oroimen Historikoaren zuzendari Marina Bidasoro, Joan Mari Torrealdai, Xabier Mendiguren, Itziar Aizpurua, Joxe Manuel Odriozola, Sagrario Aleman, Kontseiluko idazkari nagusi Paul Bilbaorekin batera euskalgintzako hainbat erakundeetako ordezkariak ere bertan egon dira.

2013-11-28 17.33.07

“Bazterketa, debekua, mespretxua, zigorra, jazarpena… errepresioa. Euskarak eta euskaldunok asko sufritu dugu, luzez, gure hizkuntza indarrez desagerrarazi nahi izan dutelako. Ez dute lortu, baina eragindako kaltea geure orainaren parte da”, hitz horiekin eman dio hasiera

Euskararen kate hautsiak. Hizkuntza jazarpenaren memoria liburuaren aurkezpen ekitaldiari Arantxa Erasunek, Euskal Memoria Fundazioaren kideak.

Erasunek azaldu duenez, liburua guztiontzako tresna izatea nahi du Euskal Memoria Fundazioak, oraina eta geroari begira. “Hurrengo belaunaldiei kontatzeko beharrezko dugulako kontakizuna, euskararen eta euskaldunen kontra egindakoaren egia ezagutu eta ezagutarazteko eta gertatutakoaren aitortzak soilik lortuko duelako zauriak ixteak eta euskara zamatzen duten kate horiek haustea”, esan du.Liburuaren izenburuaren arrazoiak azaldu ditu Anautek eta lan honetan jasotzen diren bi ardatzak bilduko zituen zerbait bilatu zutela esan du.
“Euskararen
 aurkako zapalkuntza eta jazarpena da landu nahi izan dugun ardatzetako bat, liburuko ardatz nagusia; eta euskararen defentsa egin duen eta euskara bizkortu nahi izan duen mugimendua eta auzolana bestea, euskalgintza alegia”.

Naciones Unidas insta al Estado español a buscar a los desaparecidos por el franquismo

Posted on Actualizado enn

El Comité de Desapariciones Forzadas de la ONU ha afirmado que la prescripción de este delito solo se produce en el momento en que «la persona aparece con vida, se encuentran sus restos o se restituye su identidad», y ha exigido al Estado español que garantice que así se cumple.

El Comité de Desapariciones de la ONU ha instado al Estado español a adoptar las medidas necesarias, de carácter legislativo o judicial, con miras a «superar los obstáculos de orden interno que puedan impedir tales investigaciones, en particular la interpretación que se ha dado a la ley de amnistía».

«Una amnistía es una norma pacificadora. Esta norma, treinta años después, no puede constituir un obstáculo para la justicia, y la justicia está necesariamente vinculada a la verdad, y la verdad es hija del tiempo», ha dicho el experto del comité, Álvaro Garcé García y Santos en una rueda de prensa en Ginebra.

El jurista ha presentado el resultado –en forma de observaciones y conclusiones– del examen sobre el cumplimiento por parte del Estado español de la Convención Internacional sobre las Desapariciones Forzadas, en vigor desde finales de 2010.

«La desaparición es un delito permanente y hay obligaciones que adquieren los Estados parte de la convención y que no están limitadas en el tiempo», sostuvo.

En su documento final sobre el Estado español, el órgano de la ONU apunta asimismo la importancia de que los presuntos autores de tales crímenes sean enjuiciados y sancionados en caso de ser declarados culpables.

Los pasados días 5 y 6 de noviembre, el Gobierno español presentó su informesobre la implementación de la referida convención y durante la sesión con el comité defendió que en su ordenamiento legal no tiene lugar la investigación de crímenes cometidos durante la Guerra del 36 y el franquismo por tratarse de delitos ya prescritos.

Por otra parte, Garcé ha señalado que otra observación del comité a el Estado es que «con ocasión de la reforma de la Ley de Enjuiciamiento Criminal se pueda eliminar la detención incomunicada, un régimen que plantea problemas».

«El análisis y revisión (del régimen de detención incomunicada) sería muy conveniente», comentó.

Asignación de recursos

Un tercer punto destacado por el comité es su recomendación de que el Estado «asigne recursos de personal, técnicos y financieros suficientes para la búsqueda y esclarecimiento de la suerte de las personas desaparecidas».

En este ámbito, le pide que considere la posibilidad de crear un órgano específico que asuma esa función, así como «una comisión de expertos independientes encargada de determinar la verdad sobre las violaciones a los derechos humanos ocurridas en el pasado, particularmente las desapariciones forzadas».

«Invitamos (al Ejecutivo español) a investigar el pasado, pero no con un espíritu de revancha, sino con una mirada constructiva y hacia el futuro, porque el derecho a la verdad es indispensable», ha apuntado Garcé.

El comité ha dado al Estado español un plazo de un año para exponerle los avances en estas cuestiones.

Adicionalmente, el informe hecho público por el comité pide que se tipifique el delito de desaparición forzada de acuerdo a los estándares de la convención.

«Aunque existen disposiciones que abarcan la detención ilegal o el secuestro, entendemos que es conveniente una tipificación que incluya todos los elementos técnico de la convención», ha sostenido Garcé, quien fue, dentro del comité, el experto encargado de analizar el caso de España a profundidad.

Por otra parte, el informe del comité aborda el tema de la jurisdicción militar y, a este respecto, pide que se excluya de forma expresa de este foro los procesos por desapariciones forzadas.

«No tenemos una sospecha concreta de falta de independencia de la jurisdicción militar, pero hemos analizado problemas estructurales de este fuero y por eso formulamos esta recomendación. Es una posición de principio», ha puntualizado Garcé.