Orokorra
75. Bonbardaketaren urteurrena gogoan izan dute Durangon
Durango:
75 urte bete dira larunbatean Faxistek Durangoren aurkako bonbardaketa burutu zutela. «Zilar Astearen» barruan, hainbat ekitaldi antolatu dituzte urteurren hau kontuan hartuta eta hildako zein zauritutako guztiak gogoan hartuta.
Hona hemen Andra Mariko elizpean burutu zuten ekitaldiaren bideoa:
Durango Bonbardatu zuten 75.urteurrena: 1937ko martxoak 31
1937ko udaberriarekin batera hasi zen Bizkaia menderatzeko frankisten ofentsiba. Molak, iparraldeko frontea deitu zionaren aurkako kanpaina hasi zuen, dena txiki txiki egiteko asmoa zuela lau haizetara zabaldu eta harrokeria guztiarekin posizionatuz. Horretarako, lau errekete brigada nafar erabili zituen Brigadak Araban eta Gipuzkoan osatutako 10 batailoi, karlista nafar asko eta Espainiatik etorritako tropa erregularrek osatuta zeuden.
Baina aipatu eraso edo ofentsiba horretan, hegazkinek eta bereziki aliatuak ziren faxista alemanen eta italiar hegazkinek triskantza haundiak egin zituzten.
1936ko uztailaren 22an izan zen herritar zibilen aurkako lehenengo erasoa: Andikonako plazan, Otxandion, merkatu eguna zela, plaza hau bonbardatu zuten hainbat herritar hil zituztelarik. Ondoren etorri ziren antzeko praktikak baina helburu maltzur eta txikitzaileekin. Esan bezala, 1937ko udaberrian Bizkaiko hainbat herri bonbardatu zituzten: Durango (1937/03/31), Gernika (1937/04/26) ezagunenak: baina Bizkaiko herri asko eta askok jasan zuten hegazkinen erasoa. Durangon, urteurren hau dela eta hainbat ekitaldi antolatu dituzte.
Alemanen 65. Kondor Legioko 140 hegazkin erabili zituzten honetarako baina bait Itailarrak ere. Honekin, gerra tresna berri bat aplikatu zuen molak, inongo gerratan ordura arte erabili gabea:erretaguardiako herritar zibilak bonbardatzea eta herriak suntsitzea, morala jaisteko eta erresistentzia ahultzeko xedez.
Horrela,martxoaren 31n, Durango bonbardatu zuten. Durangoko bonbardaketan Aviazione Legionariako italiar hegazkinek 336 pertsona hil zituzten. Ofentsibaren etapa honetan, Eibar, Elgeta, Elorrio, Lemoa, Markina, Igorre, Bilboko portua… ere bonbardatuak izan ziren, lehen lerrotik gertu zeuden herriak baitziren. 
Iazko Maiatzean, Gerediaga Elkartearekin elkarlanean, inoiz ikusi gabeko irudiak eskuratzeko aukera izan genuen. Gerediaga Elkarteak italiara egindako bidaiaren ondotik, aipatu ofentsiba honetan, hegazkinetatik, italiar faxistek ateratako argazkiak hain zuzen.
Bizkaiko HITZA-n «Herritik Kanporatuak»
Bizkaiko HITZA-k orain 75 urte Ondarroatik Lekeitiora, herritik alde egitera behartu zituzten herritarren zein faxisten etorrera zela eta babestuta zeudenen iheslari karabanaren inguruko artikulua argitaratu du gaurko alean.

Zumaiako udalean ahanzturaren aurkako ekitaldia
Frankismoak ezeze, gerra zibilak eta kolpe faxistak hainbat herritarren eskubideak urratu zituzten urteetan, faxismoaren baloerak inposatuz. Herritarrengan eragin nagusietako bat izan zuen erbesteak eta baita gerra zibil garaian etxetik alde behar izanak, baina kolpisten eta erregimen faxistarekin bat ez zetozen pentsakerak izateagaitik kanporatuak ere izan ziren.
Ostiralean, Zumaiako udalaren pleno aretoan “historia ahanzturan ez erortzeko ekitaldia” egin zuen Zumaiako udalak:
Gerra Zibilean, garai hartako Udal ez-legitimoak hartutako erabaki baten ondorioz herritar ugari herria uztera behartuak izan ziren. Otsailaren 13 eta 14aren artean, 256 herritarrek utzi behar izan zuten Zumaia, baina aurreko zein ondorengo egun eta hilabeteetan pertsona gehiagok ere utzi behar izan zuten herria. Gaur, Zumaiako Udalak herria utzi behar izan zuten haiek guztiak eta beren senitartekoez gain, urte latz haietan era bateko edo besteko errepresioa bizi izan zuten herritar guztiak gogoan izan nahi izan dituzte egin den ekitaldi instituzionalean.
Iñaki Agirrezabalaga Zumaiako alkatea, info 7 irratian elkarrizketatu zuten ekitaldi honen karira:
Franko ez da ohorezko ezta Bizkaiko Diputazioan ere
Prentsak azaldu duenez, Bizkaiko Diputazioko bozeramaileak jakinarazi du, 1950an emandako izendapena desegin dutela. Izendapen honekin, agintari faxistak zituen ohorezko izendapenak deuseztatu dira.
1950ean, Francori Diputazio Frankistak “Medalla de Brillantes de Bizkaia” eta urrezko liburua-deiturikoan “Ohorezko eta adopziozko lehen bizkaitarra” tituluak eman zizkioten. Orain bi urte ere izan zen eztabaida, izan ere garai hartako agintari frankistak (Javier de Ybarra Berge y Augusto Unceta) omentzeko plaka bat jartzea nahi zuten (PP-k eta PSE-k) baina AHAZTUAK 1936-1977 elkartearen eskaria babestu zuen gehiengo ordezkaritza politikoak zeinaren ondorioz plaka jartzeko PPren proposamena bertan behera geratu zen.
Erabaki honekin, orain, emandako tituluak bertan behara eta baliogabe geratzen dira, dikadorea hil eta hamarnaka urtera.
Hainbat ohorezko titulu jaso zituen Francok bere agintaldia goraipatu eta frankismoaren baloreak inposatzeko, Bizkaiko diputazioko hau bezala, herri askotan ohorezko alkate izendatu zuten; Elgoibarren adibidez edo Genikan, alkateak eta zinegotzien izenean emandako Gernikako herriaren urrezko domina. (Herria txikitzea agindu zuenari herriaren urrezko domina!)
Oroimen historikoaren legeak aipatzen zuenez, kolpe faxista goraipatzen zuten izendapenak, ikurrak, zein bestelako objektuak kentzeko atalaren barnean kokatzen du Bizkaiko diputazioak erabaki hau; halabaina legea erabat osoa ez izateaz gain, legeak duen eragina ere ez da osatzen erabat; legea ez da betetzen beraz.
Dei egiten diegu, herritarrei elkarlanerako, eta zuen inguruen dauden ikur faxisten berri eman diezaiguzuen, hauen zentsu bat egin ondoren, dagokionari ken dezan jakinarazi diezaiogun.
Erabakitze eskubidearen aldeko «hiriburua» bilakatuko da Gernika apirilean (Gara)
(http://tokiko.tv/misc/player.swf )
Bonbardaketaren 75. urtemuga ospatuko da aurten eta apirliaren 19tik 26ra Gernika Euskal Herriko erabakitze eskubidearen aldeko «hiriburua» eta «bozgorailua» bilakatzeko asmoa agertu dute Gernika Batzordeak gaur burutu duen ekitaldian Gernika Batzordeak gaur goizean egin du aurkezpena.
Gernikako bonbardaketaren 75. urteurrena testuinguru berezi batean heltzen dela gogoratu dute gaur goizean. Gernikako Akordioa, Aieteko Adierazpena edo ETAren erabakiak Euskal Herriak Estatu espainol eta frantsesarekin bizi duen gatazka politikoari konponbidea emateko bidea ireki dutela adierazi dute.
Horregatik, aurtengo leloa «Askatasuna, Bakea,… Autodeterminazioa» izango dela adierazi dute eta datorren apirilak 19tik 26ra bitartean Gernika Euskal Herriko erabakitze eskubidearen aldeko hiriburua eta bozgorailua bilakatu behar dela adierazi dute Gernika Batzordeko ordezkariek.
Frankismoaren bidegabekeriak eta Frankismoa Euskal Herrian: Iñaki Egaña
Boltxe kolektiboak, argitaratu berri duen elkarrizketa da hau. Iñaki Egañari Barakaldon egindakoa, Frankismoa Euskal Herrian liburuaren aurkezpena baliatuz. Bideoan berriz, Iñaki Egañak Los Crimenes de Franco en Euskal Herria 1936-1940 liburuaren aurkezpena eta balorazio labur bat egiten du.
Elkarrizketa osoa irakurtzeko klikatu hemen.
Iñaki, háblanos para empezar de “Euskal Memoria” ¿Qué pretendéis y cuales son vuestros objetivos?
Nuestra pretensión es sencilla. Poder recoger de manera notoria el testimonio de varias generaciones, las nuestras y las que nos han precedido, a través de documentos, investigaciones, trabajos, listas, entrevistas, etc. El recuento de lo sucedido durante la guerra civil, que más de 70 años después aún estamos investigando, nos llevó a una lectura estratégica. Tenemos que comenzar a llenar nuestra propia mochila sin esperar a que lo hagan otros. Porque, además, cuando lo han hecho ha sido de manera interesada. Manipulando y sustituyendo lo sucedido en función de determinados intereses políticos. Queremos ser imparciales en la recogida de todo este bagaje, pero como actores de este país no podemos ser neutrales. ¿Objetivos? En la medida de lo posible ir rescatando la historia oculta, poniendo nombre, apellido y rostro a miles de protagonistas anónimos, manifestando cuáles eran sus proyectos, sus luchas, sus sueños y sus ambiciones políticas. Tenemos una historia colectiva que es patrimonio de nuestro país y nuestra labor debe de ir encaminada en poner los medios para que así sea.
Es desalentador ver que personas como Fraga con mucha sangre chorreando de sus manos o antes Franco, murieron en la cama, impunes y además alabados por la prensa oficial. ¿Cómo crees que podemos darle vuelta a esta situación y que al menos en Euskal Herria pasen a la historia como lo que realmente fueron?
Se trata de un trabajo de denuncia permanente. Los historiadores tenemos que ser objetivos pero no podemos ser neutrales, como decía antes. Y en esa línea, la descripción del régimen debe llevar pareja una denuncia, de obviedades pero también gracias a las interpretaciones que de las investigaciones se puedan derivar. Fraga es parte de ese esperpento que fue la transición, la ley de punto final que convirtió a fascistas en demócratas. Ese fue el gran triunfo del franquismo, que circuló a paso firme por la historia, avasallando y eliminando a su disidencia y oposición en las cárceles y en los paredones, y luego no fue siquiera amonestado por ello. Y la culpa no fue únicamente de los franquistas, que a fin de cuentas intentaron camuflarse entre el paisanaje, sino de los que permitieron semejante tropelía. Uno a uno debían haber sido identificados y condenados por sus crímenes de lesa humanidad. Que Fraga haya muerto sin ser juzgado es una mala noticia.
Ya para terminar, no queremos ametrallarte a preguntas…La memoria debe ser usada como herramienta para el futuro, ¿Consideras esa una de las funciones que debe tener Euskal Memoria?
La memoria es un terreno a cultivar en cualquier faceta del trabajo político. La experiencia nos dice que es una batalla que, en determinadas coyunturas, tiene una importancia crucial. Aznar y Rubalcaba definieron recientemente la cuestión como la “batalla del relato”. No tiene tras de sí cañones, aviones o tanques, pero sí una fuerza descomunal para desinformar, manipular e incluso movilizar. Por eso no la podemos descuidar. Porque nosotros ofrecemos verdad y objetividad, sin neutralidad como he dicho antes, y un relato completo. No parcial. La historia nos dice que cuando España y Gran Bretaña incendiaron y exterminaron Donostia en 1813, o la Alemania de Hitler y la España de Franco acabaron con Gernika en 1937, el relato fue parte de aquellas agresiones. Primero negando el crimen. Y luego manipulando la evidencia. No quiero decir con esto que la memoria sea un arma de guerra, sino que los que consideran que están en guerra permanente contra la disidencia la van a usar en su beneficio y, por tanto, no debemos abandonar los escenarios que proponen. Porque, además, es un terreno en el que tenemos mucho que ganar. Las atrocidades del capital, del fascismo, de los ejércitos de ocupación han sido de semejante magnitud que la huella que han dejado afecta, en mayor o menor medida, a la mayoría de la sociedad vasca. Y eso lo debemos recordar continuamente.
Pues eskerrik asko por tu tiempo y tus respuestas, agradecerte además el trabajo inmenso que estáis haciendo y desear que lleve a buen puerto, es decir, a la contribución necesaria para esa Euskal Herria socialista que todas y todos anhelamos
Eskerrik asko zuei. Todas y todos somos protagonistas de la historia y, por tanto, no debemos caer en la trampa que nos tienden diciendo que la historia hay que dejarla en manos de tres o cuatro especialistas. En este terreno debemos ser, también, sujetos activos. Así ganaremos un futuro a nuestra medida, no a la de los que han puesto los cimientos de la injusticia y la desigualdad.
Markinako Frontea liburuaren aurkezpena Udalean
Ostiralean (Urtarrilak 20) aurkeztu zuen herritarren aurrean Patxi Juaristik Markinako Frontea liburua. Abenduan Durangoko azokan aurkeztu zuen aurrena, (irakurri orduan egin genion elkarrizketa hemen). Ostirako aurkezpenean, Markina-Xemeingo udalaren babesa izan zuen izan ere Josune Baskaran Markina-Xemeingo udaleko zinegotziak egin zituen aurkezpen lanak, ondoren Gidor Bilbaok hartu zuen hitza, EHUren izenean liburua argitaratzeko arrazoiak defendatuz. Patxi Juaristik burutu zuen aurkezpenaren atal nagusia, eta liburuaren ildoak azaltzeaz gain, lan hau nola egin zuen azaldu eta zehaztu zuen.
Pleno aretoa beteta zegoen, aretoa, herritarrengana hurbildu zen; bertaratu zen jendetza ikusita eta bestetik liburuaren letra eta pasarte ezberdinen atzean dauden herritarren izen eta abizene oroimena pleno areto horretara ekartzean.
Gaiak herritarren artean zerbait mugitzen duela somatu zen, iritzien tartean ikusi ahal izan zen moduan. Galdera eta iritzien tarteak parte hartze haundia izan zuen; bai eskerrak emateko, egindako lanari babesa erakusteko zein goraipatzeko eta liburuaren atzean zegoen lana zein oroimen historikoa landu (garatzeko) dagoen beharra transmititzeko.
Hala ere, oraindik zer egina dagoela begi bistan geratu zen. Interbentzio eta iritzi ezberdinek, erreparazio justu eta duin bat egin gabe dagoela mahai gainean jartzen dute. Frankismoaren ondorioz, memoria egia eta erreparazioa ezin izan dira egin. Zapalduek, errepresioa jasan dutenek, duintasunez gorde behar izan dute egia eta oraindik zalantzak ugariak dira.
Heldutasunez, seriotasunez, arduraz, hurrengo generazioei dagokigu, memoria lantzea. Gure eskuetan dago memoria, justizia eta egia osoa lantzea. Honetarako, gizarte eragile, instituzio zein norbanako eta gainontzekoen elkarlana beharrezkoa delarik. Bakoitzak dagokion lekutik eraginez, bakoitzari dagokion arduraz jokatuz.
- ← Anterior
- 1
- …
- 18
- 19
- 20
- …
- 24
- Siguiente →
Halabaina, eskaera zabala egin nahi dizuegu, gurekin batera, zuen ekarpentxoa beharrezkoa dugu. Gerra Zibilaren zein Frankismo garaiko datuak, argazkiak, kontakizunak, gertaerak bildu, osatu eta gure herriaren ondare historikoa osatzen laguntzeko eskaria luzatzen dizuegu.
baldintza berezi batzuekin baina kontuan hartzekoa da argazki galeria honek duen garrantzia. Ondare fotografiko-historiko izugarria dago edozeinen eskura. Gainera, orain arte ezezagunak izan diren argazki piloa kaleratu dira gestio honekin.
gerra zibilaren igurukoak dira asko, bertan aurki ditzakegularik Markinaldeko Frentean zehar faxistek ateratako zeinbait: Urkaregi ingurukoak, Markinakoak, Iruzubietakoak…
