Etxebarria

Etxebarria 1937.04.28

Posted on

Hilabeteetako erresistentzia inguruko mendietan, eta hilabeteetako ardura udalean. Faxistek, frontea gainditzea lortu eta biharamunean udala okupatu zuten. Luis Chapelle militarraren aginduz udala osatu zuten; gero, militar honen gidaritzapean zeuden frankistek, hurrengo egunetan aurrera jarraitu zuten, Ziortza-Bolibarren zehar, Munitibar eta Mendatatik Gernikarantz.

Anuncios

Zelaietabururen memoria

Posted on

wp_20170225_17_13_27_proGaurkoarekin biribiltzen dira Zelaietaburuko lanak. Dokumentazioa, testigantzak, gerra eremuaren garbiketa lanak auzolanean eta deshobiraketen ondoren memoria gunea.

Ibilbide aberatsa bezain sakona. Ahazturatik hiru gorpuzkimgp1332_500iimgp1344_500n deshobiratu ziren iaz, hiru pertsona, hiru familia eta hiru bizitza faxismoari aurre eginez hautsiak. Hirurak inguru hauetan kolpeari aurre egin zieten guztien islada dira.

Haiei zor zaien memoria,  eta erreparazioari ekarpena egin nahi izan diogu eta era berean, Zelaietaburuko 1936ko erresistentzia gunea balioan jarri eta memoriarako gune izaera eman diogu; egia kolektiboan bere lekua izan dezan Zelaietabururen memoriak.

imgp1376_500imgp1372_500imgp1371_500Omenaldian, lubaki ondoan jarritako panela inauguratu dugu. Gaur da urte bete, lehen gorpuzkina deshobiratu zenetik eta bertan borrokatu zutenak omendu ditugu. Goizean, Markina-Xemeindik gerturatu dira Etxebarrira eta handik, gerra frontean zehar oinezko bidea egin da Zelaietaburuko omenaldira; ibilbideak beheranzko bidea jarraitu du ostean, Etxebarriko udaletxean jarri dugun Zelaietaburuko argazki erakusketan geldialdia eginez. Ikusgai egongo da hilabete honetan.

Zelaietaburu, memoria gunea, omenaldia eta erakusketa

Posted on Actualizado enn

imgp1082Urte bete igaroko da martxoaren 5ean Zelaietaburun Aranzadirekin batera lehen deshobiraketa burutu genuenetik. Data hau aitzakia hartuta omenaldia burutuko da datorren igandean, martxoaren 5ean 12:00etan.

Zelaietaburuko erresistentzia gunea berreskuratzeko egindako lanek emaitza ugari eman dituzte. Testigantzek eta dokumentu ezberdinek aipatzen dutena jasota, gudari eta milizianoek 1936ko irailaren azken egunetan muino honetatik ere faxistei aurre egin zietela uler daiteke.

Egun batzuetan baino ezin izan zuten eutsi eta berehala, Zelaietaburu faxistek okupatu zuten. Gudari eta milizianoek erabilitako lubakian, hiru gorpuzkin deshobiratu ziren (2016ko martxoan eta apirilean) baina zoritxarrez ezin izan dira identifikatu, nortzuk diren jakin. Hiru hilketa hauek noiz gertatu ziren ezin izan dugu argitu baina hipotesi nagusia 1937ko apirilean milizianoek egindako ofentsiba batean, faxisten lerroa gainditu eta erail zituztela uste da.

Gertaera guzti hauek jaso eta osatu ondoren, Zelaietaburuko erresistentzia gunea berreskuratu eta memoria gunera igarotzea garrantzitsutzat jo genuen. Orain, aimgp1059500zken pausu honekin, Zelaietaburuko ibilbidea biribilduko dugu datorren igandean. Bertan geratutakoa jasota geratu dadin eta bertara doazenek han gertatutakoa errazago ulertzeko aukera izan dezaten panel informatibo bat inauguratuko da datorren igandeko omenaldiarekin batera.
Gogoratu, nahi izan ezkero, oinezko ibilbidea antolatu dugula Artibai Mendigoizale Taldea eta ETX kultur elkartearekin batera, gerra frontean zehar (3 ordu Zelaietaburura) 12:00etan omenaldia eta 2 ordu beherantz Etxebarrira.

0001Bestetik, guzti hau jasotzen duen argazki erakusketa ikusgai jarriko dugu, martxoaren 5etik apirilaren 2ra bitartean Etxebarriko udaletxean. Astean zehar 9:00-14:00etara eta asteburuetan 16:30etatik 18:30etara.

Etxebarria: 80 urte frontoia eta plaza eraiki zirenetik

Posted on Actualizado enn

Duela 80 urte, gaur egun mantentzen den eraikina eraiki zuten. 1936an bukatu zuten, gerra hastearekin batera. Herri txiki baterako erabaki handia horrelako azpiegitura bat eraikitzea. Herritarrentzako aisi, partidu eta jokurako lekua eraikitzea erabaki zuen 1933ko haueskundeetatik eratuta zegoen udalbatzak. 1935ean hasitako gestioek hurrengo urtean eman zuten fruitua. Lan eta erabaki honek sortutako ilusioa, gerra beltzak zapuztu bazuen ere, jatorrizko egitura mantentzen da gaur egun ere. Txosten honetan laburbildu dugu obra hauen inguruko informazioa.

Etxebarriko frontoia 1936-2016, gerrak inaguratu zuen

Posted on Actualizado enn

IMG_20160725_195509Partidu ugari izan dira egun hauetan herriko jaietan, frontoian jokatu dira pala, eskuz zein zestazko partiduak. 80 urte bete ditu frontoiak eta aldameneko probalekuak.

1933ko hauteskundeetan aukeratutako udalak, bi urte geroago hasi zituen eliza atzeko plaza (probaleku zaharra) berritzeko lanak eta horrekin batera frontoia eraikitzeko lanak.

Plaza, probalekua berritu eta frontoia eraikitzeko beharrezko lur sailak erosi, beharrezko tramiteak burutu eta lanak martxan jarri zituzten. 80 urte dira lan hauek egin zirela, eta gaur egun ezagutzen dugun frontoia IMG_20160725_201101eta inguruko egiturak orduan eraikitakoa dute oinarri.

Herritarren entretenimendu, aisi, zein solaserako gunea sortzea izango zen helburuetako bat seguruena. Jaietan, banakoen dema apustuetan zein pelota jokoetan lagun artean dibertitzeko aukera sortzea. Pentsatu, adostu eta eraiki zuten frontoia zein probalekua; baina lanei bukaera eman zitzaienean, 1936an, ez zuten dibertitzeko aukera gehiegi izan herritarrek. Espainian militarrek uztailaren 18an emandako kolpearen ondoriozko gerra frontea hurbiltzen zetorren eta berehala frontoi berriak tiro hotsak eta kainoikadak ziten inguruan pilota hotsen ordez. ETXEBARRIKO_PASKUETAKO_IDI-300x225Zorionez, ondo eutsio zion kainoi eta hegazkinen zartakoiei; inguruan erori arren ez bai zioten zirkinik eragin.

Juanita “Basabe” testigu aberatsa joan zaigu

Posted on Actualizado enn

Juanita Barruetabeña Guenaga (1925-2016 Basabe, ETXEBARRIA)

Urteak igaro dira lehenengoz Juanitarekin hitzordua egin genuenetik; 6 urte inguru izango dira. Ez zen lehenengoa bakarra izan, harrezkero beste hainbat alditan jaso dugu bere testigantza. Kapitulu ugari utzi zizkigun etorkizun aberatsago bat osatu dezagun. Atzo hil zen; besarkada estu bat bidali nahi diegu bere senide, lagun eta hurbileko guztiei.

1925ean jaioa, ume izateari utzita harrapatu zuen gerra zibiliak. Etxean iheslari asko hartu zituzten, Eibartik etorritako senideak esaterako. Gudariz eta senidez beteta igaro zituzten Basaben gerraren hilabeteak. Aurreko igandean, Kalamuako frontean zehar egin genuen ibilbide gidatuan Juanitaren testigantzak utzitako pasartzeak aipatu genituen. Izan ere, 1936ko abenduaren 26ko borrokan, Maxeko harkaitzetan obusek eztanda egiten zutenean Basabeko etxeak dar-dar egiten zuela ondo oroitzen zen. Baina horrez gain, kontatu zigun nola bere aita (eta udal zinegotzi guztiak) 1937an atxilotu zituzten Etxebarriako udalean II.Errepublika garaian zinegotzi izateagatik, edo nola osaba bi, jaiotzez Etxetxukoak, Celta batailoi anarkistarekin joan ziren frentera eta biak hil ziren. Testigantza eta lagun eskuzabala, gogoan eta estimuan izango dizugu eskainitakoa.