Frentea-posizioak

Lekuko ixila: Valero morteroaren 81 milimetroko granada

Posted on 5 enero, 2014 Actualizado enn 5 enero, 2014

Egun hauetan, 1936an militar faxistek hasitako kolpearen ondorioz izandako borroken lekuko ixil baten berri izan dugu. Gerra garaian bizitako gertaerak gogorrak izan ziren, eta askok eta askok bizitako estuasunak are gogorragoak; gerora isiltzera behartuak.

Baina isiltasun hori, kontatzeko beharrak eta kontatu nahiak, poliki poliki isiltasuna higatu du eta inguruko pertsonek beraien kontakizuna eskaini digute, eta eskaintzen digute. Baina gerrarako faxistek ekarritako arma eta tramankulu beltzak hor darraite, eta badirudi, denboraren iraganak, eta mendizaleen joan etorriak higatutako bideak azalarazten dituztela.

P1030147

Denborak ixilarazi ditu gerra egitera etorriak, morteoraren granada hau bezala; faxistek ekarritako gerra tresna beltzak, Akondia inguruan beriei aurre egitera etorritako borrokalariak deuseztatzeko beharbada. Han egon da 78 urtez, eztanda egiteko jaurti zuten leku berean, ixilik; higatutako lur azaletik erretiratu eta etorritako bide beretik bueltatu da, isiltasunera; deuseztatzera etorri zirenari harnas hartzen utziz, kontakizunarekin jarraitzeko.

Esta entrada fue publicada en Frentea-posizioak, Orokorra.

Iaz, frenteko porlanezko posizioetara egindako bisita: «Bunkerretan»

Posted on 4 noviembre, 2011

Iazko urrian, Gerra Zibila egonkortu ondorengo Frenteko posizioak lekutzeko asmotan irteera bat egin genuen. Lehenengo lerrotik atzeragoko posizioak aztertu asmoz, perretxikotan legez, bunker eta ametrailadore abixa bila ibili ginen. Ordenadorari hautsak kentzen ibili ondoren hemen horren lekuko post hau.

Elkarte edo leku diferentetakoak batu ginen, eguraldi txarrari aurre eginez, Mikel Lizarralde, Oier gorosabel eta Imanol Trebiño Eibartarrak, Frentes de Euzkadiko esperientzia haundiko Jon Etxezarraga «Akondia», Francis «Montaud» eta Josu Algortakua eta gu, AHAZTUEN OROIMENA, Markinaldeko Frentea 1936ko kideak.

Ibilbidea, polita bezain gora beheratsua: Aginagan hasi, handik Barinagara jeitsi, Eliza atzetik Makardara (Itxurretara) eta Baldakotxuntxurratik, Iparragirrera, Markina-Xemeinera jeisteko. Bide honetan egindako argazki gehiago ikusi nahi ezkero hona hemen MIKEL LIZARRALDEREN «Bunkerretan» bilduma.

Aurkitu eta aztertu bagenituen ere, batzuk kalte haundiak izan dituzte urteak pasatu ahala, beste batzuk guztiz baztertuta, eta lurrez erdi beteta daude, besteak sasiz beteta. Baina hor daude.

Esta entrada fue publicada en Barinaga, Etxebarria, Frentea-posizioak, Markina.

Faxistei aurre egiten saiatu ziren, Egixarren orain 75 urte

Posted on 23 octubre, 2011 Actualizado enn 26 octubre, 2011

Gerra zibilean beren borondatez, faxistei aurre egitera joandakoak omendu nahi izan ditugu,hain zuzen Egixarre inguruan hildako miliziano eta gudariak. Urriak 21ean, Jose Sagarna afusilatu eta biharamuenan, borroka gogor bat izan zen eta inguru honetan.

Akarregin zeuden milizianoek Oruntzen zeuden faxistei eraso bat egitea,eraso bat hastea zuten helburu; hemendik aurrera segi, Kalamuan zeuden Nafar Brigadetan osatutako erreketeak eta harutzagoko guztiak bota eta Otxandiotik, Legutioko azken borroka gogor bat eginda Gasteiz berhartzekotan.
Operazio haundi baten hasiera, edo ahalegina egin zuten, boluntarioak ziren herritarrekin, bi batailoi behintzat izan ziren atakea egin zutenak, bakoitzak 750 pertsonez osatuta. Xemeinentik; Ubilletik gehienak, Beidetik eta Okokitik besteak Zulutan zehar, egixarrera arte heldu ziren, borrokarako prest.

40 edo 60 borrokalari hil zirela uste da borroka honetan, eta hilotzak lurgainean geratu ziren inork ezin izan baizituen jaso. Hainbat testigantzetan jaso dugunez, miliziano batzuen gorpuak, arropa, arma eta guzti lur gainean iraun zuten.

UGT1 eta PNVko beste batailoi bat izan ziren borroka egin zutenak, Fulgencio Mateos eta Ledesma zirela buru urrenez urren. Fulgencio Mateos, Bilboko zinegotzi sozialista izateaz gain milizien arduraduna zen, baina lehen lerroan ere borroka egin zuen, Egixarren zauritu 1936ko urriaren 21ean eta urriaren 25ean Bilbon hil zen.

Honelako borrokak, erakusten dute, faxismoari eta balore demokratikoen alde borrokan aritutako jende askok parte hartu zutela. Beraiei gure omenaldia eta errekonozimendua.

ARGAZKI GEHIAGO LOTURA HONETAN

Esta entrada fue publicada en Etxebarria, Frentea-posizioak, Hildakoak-zaurituak, Markina, Orokorra.

Urriak 23 ekitaldia: Jose Sagarnaren afusilaketa eta Egixarreko borroka

Posted on 14 octubre, 2011

Esta entrada fue publicada en Etxebarria, Frentea-posizioak, Hildakoak-zaurituak, Markina, Orokorra.

Markina eta Berriatua Hegazkin italiarren ikuspegitik

Posted on 3 mayo, 2011 Actualizado enn 5 mayo, 2011

Gernika bonbardatu zuten efemeridea izan dugun honetan gogora datorkigu Gerra Zibilean abiazioak izan zuen indarra. Alemanek Kondor Legio zapaltzailearekin txikitu zuten Gernika 1937ko apirilaren azken astelehen hartan. Faxismoaren abiazio-entseguak ziren haiek; geroagoko mundu gerrarako abiazioarekin herritarren aurkako eraso txikitzaileak burutzeko.
Baina ez ziren Kondor Legioko hegazkinak solikik izan Franco, Mola eta Militar faxistek hasitako kolpea babestu zutenak: Hegazkin italiarrek ere beraien papera izan zuten 1936ko uztailean hasitako altxamendu militarrean.

Durango erasotu zuten, eta ezagunak dira orduan izandako txikizioak: Oraintsu, GEREDIAGA elkarteak, Italiatik ekarri berri dituen argazkiek honek lekukotza eman digute.

Markinaldeko frentean, erreketeen IV Brigada sartu zen 1936ko irailean eta hainbat hilabetez Kalamuatik Mutirkurainoko posizoak hartu zituzten. Gainera, Amallo ingurutik Mutrikuraino Italiar Flechas Negras deituriko batailoiak hartu zuten agintea. Beraien kide ziren hegazkin italiarrak Markinaldeko frentean zehar ere ibili ziren eta hona hemen ikusgai hegazkin italiarrek airetik ateratako argazkiak. Garai hartarako puntako teknologia eta egiteko zaila izan arren italiarrek lortu zituzten hainbat argazki ateratzea, zehaztasunez, eta hauek elkartu ondoren izugarrizko mapa egitea.

Argazki hoiekin, Italiarrek, errepublika defendatzen zutenen posizioak kokatu zituzten, horrela, frenteak aurrera egin ahal izateko, Miloi, Asterrika, Kalamendi eta hainbat inguru erasotzeko planteamendu militarrak osatuz. Kontuan hartu behar da, Bizkaiari Molak egin zion “azken ofentsiba” indartsua bete betean prestatzen ari zirela.

Argazki hoietan argiago ikusteko izendatu egin ditugu italiarrek ongi markatu eta lekutu zituzten posizioak; batez ere errepublikaren defentsaren posizioak ongi markatu zituzten, kolpe militarrarekin nondik jarraitu ikusteko.

Hona hemen, Markinaldeko Frenteko argazkiak; Hegazkin italiarretatik aterata: Gerediaga Elkarteak utzita.

Esta entrada fue publicada en Frentea-posizioak, Orokorra.

Bilbo: erasoaren lerroak

Posted on 2 mayo, 2011 Actualizado enn 2 mayo, 2011

Irudia haundiago ikusteko klikatu hemen.

Esta entrada fue publicada en Frentea-posizioak, Orokorra.

Errepublikaren defentsan hilak

Posted on 22 febrero, 2011 Actualizado enn 25 febrero, 2011

Zerrenda honetan agertzen diren izenak, Markinako Frentearen inguruan hildakoak dira. Kolpe militarraren kontra egin zuten pertsonak dira, gehienak beste herri batuzetatik etorriak, baina denak, faxismoaren aurka bizia galdu zutenak.

Datu hauek 1936, Gerra Zibila Euskal Herrian lanetik jaso ditugu.

LEKUA	DATA	ABIZENA	ABIZENA	IZENA	Bizitokia
AKARREGI	12/03/1937	Zarandona	Alday	Francisco	Bilbo
AKARREGI	21/10/1936
AKARREGI	21/10/1936	Montero	Busto	Antonio	Ortuella
AKARREGI	21/10/1936	Lejarcegui	Laucirica	Valentin	Basauri
ETXEBARRIA	21/04/1937	Cereceda	Merino	Justo	Tolosa
KALAMUA	23/10/1936	Rodriguez	Perez	Macario	Donostia
KALAMUA	30/09/1936	?
KALAMUA	27/09/1936	Urquijo	Bravo	Felix	Deustu
KALAMUA	29/09/1936	Velarde	Uralde	Vicente	Zizurkil
KALAMUA	20/10/1936	Peña	Arrona	Jose	Donostia
KALAMUA	28/12/1936	Perez	Marino	Juan	Galizia
KALAMUA	29/09/1936	Perez	Sanperio	Julian	Ortuella
KALAMUA	19/04/1937	Oyarzabal	Labaca	Cesareo	Eibar
KALAMUA	29/09/1936	Lopez	Rodriguez	Jose	Eibar
KALAMUA	04/10/1936	Lorenzo	Gutierrez	Jose luis	Barakaldo
KALAMUA	11/06/1937	?
KALAMUA	25/10/1936	Del rio	Leal	Domingo	La cuadra
KALAMUA	21/01/1937	Lejarreta	Andonegui	Pablo	Bilbo
KALAMUA	28/09/1936	Bartolome	Sierra	Maximiliano	Barakaldo
SAN MIGEL	25/09/1936	Rodriguez	Puig	Pedro	Bilbo
SAN MIGEL	25/09/1936	Palacio	Gomez	Miguel	Portugalete
SAN MIGEL mendia	27/09/1936	Azurmendi	Bedaola	Francisco	Tolosa
SAN MIGEL	27/09/1936	Azcona	Vergara	Mameto	Aio
URKARREGI	27/09/1936	Muro	Gonzalez	Marino	?
URKO	05/05/1937	Padra	Matabuena	Isidro	Muskiz
USARTZA	13/10/1936	–
USARTZA	13/10/1996	Lechet		Leon	Paris
USARTZA	30/03/1936	Zabaleta	Balerdi	Francisco	Eibar
USARTZA	13/10/1936	Revilla	Arnaiz	Bruno	Bilbo
USARTZA	06/10/1936	Medina	Medina	Vicente	Bilbo
USARTZA	08/10/1936	Lejarza	Sierra	Miguel	Sodupe
USARTZA	08/10/1936	Lopez	Sauto	Angel	La arboleda
USARTZA	08/10/1936	Fenandez	Martinez	Marcelino	Bilbo
USARTZA	08/10/1936	Menendez	Rodriguez	Melecio	Zumarraga
USARTZA	13/10/1936	Churruca	Amesti	Pascual	Eibar
USARTZA	08/10/1933	Merino	Larrea	Horacio	Balmaseda
USARTZA	09/10/1936	Gangoitia	Perez	Antonio
MARKINA	05/05/1937	Torres	Escurza	ramon	?
MARKINA	06/04/1937	Ugarte	Goikuria	David	?
MARKINA	21/10/1936	Lopez	Uranga	Andres	Tolosa
MARKINA	26/10/1936	Gabilondo	Olañeta	Lazaro	Elgoibar
MARKINA	21/10/1936	Basauri	Yarza	Teodoro	Eibar
MARKINA	14/11/1936	Badiola	Azpiazu	Cecilio	Ondarroa
MARKINA	25/04/1936	Zamora	Fernandez	Jose	Kuba
MARKINA	25/10/1936	Rey	Navazo	Julio	Burgos
MARKINA	26/04/1937	Mendez	Cañp	Hilario	Orereta
MARKINA	08/03/1937	Fernandez	Sodupe	Luis	Bergara
MARKINA	16/10/1936	Minguez	Barros	Manuel	Alonsotegui
MARKINA	25/09/1936	Chinchurreta	Zamacona	Jose	Bilbo
MARKINA	16/01/1937	Davalillo	Berganza	Felix	Karrantza

BATAILOIAK: Ochandiano, Fulgencio Mateos 1ª UGT, Milicias Populares, Castilla, Rusia, Octubre, Rusia, Amuategi, Larrañaga, Dragones, San Andres, Milicias Vascas, Azaña-Gipuzkoa, Carlos Marx, Jean Jaures, zapadores-minadores,UGT miliziak, EAE1, Ordena Publikoa, Donostia artilleria, Arana Goiri.

FULGENCIO MATEOS 1º de UGT
FULGENCIO MATEOS

Esta entrada fue publicada en Frentea-posizioak, Hildakoak-zaurituak.

Gerra zibila Etxebarrin: 8 hilabete lehengo lerroan

Posted on 21 abril, 2010 Actualizado enn 25 febrero, 2011

1936ko Uztailaren 18an frankok altxamendua abiatu zuenetik hilabete batzuetara iritsi ziren faxistak Etxebarriko inguruetara. Elgoibar hartu ondoren, egun Gipuzkoako muga den lerroan kokatu zen gutxi gora behera frentea; Bergaratik, Elgoibar eta Mutrikuraino.

Nafar errekete, karlista eta militar ugarik emandako ufadak indartuta ekarri zituzten haize beltzak gure parajeetara, eta han egin zituzten 8 hilabete luze, kainoikada, tiro, eta hegazkin erasoz.

Gerra zibilak Etxebarrin berezitasunik badu, frente biak oso gertu egotea da. Badira lekuak non 200m baino ez zeudela II.Errepublika defendatzen zutenen eta Faxisten artean. Nabarmentzekoa da, errepublika zaleek erretaguardian egindako lana. Trintxera eta lehen lerroko postuetaz gain, bigarren lerro edo erretaguardia indartsu bat ezarri zutelarik, Etxebarria-Markina-Berriatua artean.

Ondorengo mapa honetan gorriz agertzen da Errepublika defendatzen zutenen esparrua eta faxistek hartutako eremua.

Esta entrada fue publicada en Frentea-posizioak, Orokorra y etiquetada como Frentea-posizioak.

Batailoiak

Posted on 12 abril, 2010 Actualizado enn 25 febrero, 2011

1936ko bukaeratik 1937 urte hasieretara Kalamuan CNT ren Celta 6.batailoia.
ANVren 4.konpainia OLABARRI batailoikoa Urberuagako balnearioan (kuartel biurtua) 1936ko irailaren bukaeratik egin zen. Akarregiko posizioak defendatzeko helburuarekin.
ANVren Euzko Indarra batailoiak Zornotzan zuen bere kuartela. Irailaren bukaeran baina, Akarregi inguruaren defentsa egin zuen. Horrela, milizia sozialisten 1936ko Urriaren 21ean burututako atakean babestu eta aurrera eraman zuten. Borroka honetan hil zen, Fulgencio Mateos, Bilboko zinegotzie eta sozialista Bizkaitar ezaguna.
1937.urte hasieran, ia 700 kidez osatutako San Andres batailloia guarnizio gisa zegoen Urberuagako kuartelean. Batailoi hau, 1936ko azaroaren bigarren hamabostaldian sortu zen STVren inguruti, abertzaletasunak osatutako «euskal milizien» barnean. 1937ko urte hasieran 4 izan ziren inguruotan hildako STVko kideak: