Markina

Aranzadiren erakusketa martxan eta Paco Etxeberriaren hitzaldia ostiralean

Posted on Actualizado enn

Markina-Xemeingo Garaian elkarteak antolatuta hitzaldia izango da ostiralean Uhagon kultur gunean.Paco Etxeberria Gabilondo Aranzadi zientzia elkarteko antropologia elkarteko lehendakaria da eta Gerra Zibileko desagertuak eta hobi komunak aztertzeko eratutako lantaldeko buru dihardu. Hildakoak hilobietatik ateraz, duintasunak berreskuratuz hitzaldia eskainiko du ostiralean, urriak 7an UHAGON kulturgunean.

Bestalde, “Hildakoak hilobietatik ateraz duintasunak berreskuratuz” –  “Exhumando fosas, recuperando dignidades” erakusketa ikusgai dago Uhagonen Urriaren 3tik 23ra egunero 18:00etatik 20:00etara.

Markinaldeko Frentearen nondik norakoak: Ekainak 3 eta 5ean

Posted on Actualizado enn

Aurtengoa urte berezia du oroimen historikoak. 75 urte beteko dira indar faxistak Markinaldeko Frentean agertu zirenetik.

1936ko irailean gerraren lerroak edo frenteak geldirik geratu ziren, baina ez su etenean. Ia ia, gaur egun Gipuzkoako muga egiten den lekuan finkatu zen frentea. Etxebarria, Markina beste hainbat herrirekin batera, gerraren lehen lerroan ziren. Zazpi hilabetez erreketez eta falangistez osatutako Nafarroako Brigaden kokapenek osatu zuten Markinaldeko Frentea, Gipuzkoarekin mugan.

7 hilabete hauetan, Markinaldeko Frentean hainbat borroka izan ziren, zaurituak, hildakoak, gudari eta milizianoen joan etorria, inguruko baserritarren itolarri eta bizi ezina… gertaera izugarriak izan ziren.

Guzti honen inguruan, 75.urteurren hau kontuan harturik GARAIAN Kultur elkartearekin batera AHAZTUEN OROIMENAk ekitaldi hauetara gonbidatzen zaituzte:

 

Markinaldeko Frentearen inguruko zehaztazunak

 Ekainak 3: Ibilaldiari buruzko azalpena

Iluntzeko zortziretan, Uhagonen elkartuko gara ibialdiari buruzko azalpenak entzuteko. Azalpenak Ahaztuen Oroimena elkarteko kideek emango dituzte.

Frontea ezagutzeko ibilaldia

Ekainak 5: Ibilaldia

Ordua: goizeko zortziretan elkartuko gara Markinako Arkupeetan.

Joateko modua: Autoetan joango gara, beraz, bakoitzak bere autoa ekarri beharko du, eta autoetak betetzen saiatuko gara, ahal den auto gutxien eramateko.

Iraupena: Usartzatik hasiko gara oinez, eta hiru ordu eta erdiko ibilaldia izango da. Aldapa batzuk izango dira, baina mundu guztiak egiteko moduko ibilaldia da.

Kanpokoak gurean (I)

Posted on Actualizado enn

Ezaguna da Markinaldeko frentera, 1936ko udazkenean boluntario asko etorri zirela faxismoaren aurka egitera. Eusko gudarostearen batailoi ezberdinek eta pentsakera askotariko pertsonak izan ziren guren inguruko mendietan borrokan.
Jose Antonio Urgoitia Badiola da horietako bat. Polizia Militar gisa destinatu zuten Elorriora, Erreketeek ia Gipuzkoa osoa hartuta zuten garaian. Han baitzegoen inguru haietako kuartel nagusia. Elorrio Gudariz beteta zegoen.

Astra pistola bat eskuetan, inguruetako ordena zaintzea zen gure zeregina. Polizia Militarra deitzetik, Ertzaña izatera pasatu ginen 1936an, Eusko Jaurlaritzaren polizia.

Egun batean, gudariekin batera, Markinaldera autobusetan eraman gintuzten.Merzedeko konbentuaren aurrean jeitsi ginen, konbentua kuartel gisa ere erabiltzen baitzen garai horretan.Afaria jaso ondoren, lurrean lo egin genuen. Goizaldean, kornetaren soinuak esnatu, kafesnea eta ogia gosaldu eta Markinako plazara eraman gintuzten formatzera.

Formatu ondoren, kartutxerak fusilen balekin bete eta fusil berriak banatu zizkiguten, joan beharreko postura irtetzeko garaia zen. Etxebarrira bidean, errepidetik gindoazela, 15,5 mm-ko kainoi batzuk zeramatzatela ikusi genuen, gure ondotik pasatu ziren Etxebarrira bidean.

Eguna argitzeko zegoen Etxebarrira iritsi ginenean. Elizan hartu genuen lekua. Hasieran isiltasuna zen nagusi, lekuari zor genion errespetuagatik baina denborarekin berbaroa ozenagoa zen. Plaza baten bageunde bezala mugitzen ginen eliza barruan.

Jaso genituen azalpenen arabera, inguruko posizio zehatz bat hartu behar genuen. Etsaiaren, Kalamuko trintxerak eraso ondoren, faxistek aurrera ez egitea zen gure bete beharra, beraz beheragoko postu batean kokatu ginen. Baina nahikoa eta eraginkorra izan ez zen atakea izan zen hura. Infanteriaren txanda izan zen ondoren. Baina artileriaren atakeak, faxisten kokapenak berdin berdin utzi zituenez, atakea jo zuten gudari asko aurrean eraman zituzten etsaiaren metrailadore eta fusilen erasoak.

Erasorako saiakera batzuk egin ziren, denak antzuak, eta ehundaka zauritu eta hildako izan ziren.

Guk, tiro batzuk botatzen genituen, baina ez zuten eraginik, borroka eremua baino urrunago baikeunden.

Arratsaldean berriro posiziotik jeitsi eta autobusetan Bilboko agustinoen kuartelera bueltatu ginen. Handik egun batzuetara, Areetako, El Pinari zeneko etxera eraman gintuzten, Getxon. Jose Irureta kapitainaren agindupean, Ibañez izena jarri zioten konpainiari.

Aurkezpena Akerbetz Gaztetxean

Posted on Actualizado enn

Aurreko ostiralean, Markinako Gaztetxean egindako aurkezpenaren argazki batzuk dituzue hemen.

Bertaratu zirenek, gure ekimenaren berri jaso zuten urbil urbiletik.

Oroimen istorikoaren inguruko ausnarketa txiki bat egin asmoz, Martxelo Alvarezek (Ahaztuak 1936-1977) Etxebarriko bideo forumean egindako hitzak, eta bideoa ikusi ahal izan zen.

Ondoren Ahaztuen Oroimena, Markinaldeko Frentea 1936ren berri eman genuen. Izan ere, herritarrok sortu dugun ekimen hau herritarrengana zabaltzea da interesatzen zaiguna. Aurkezpen honekin, gerra zibila eta faxismoaren errepresioa bizi izandakoekiko dugun elkartasuna zabaltzeaz gain, biktima hauen erreparaziorako transmisioa burutzen saiatzen gara.

Une honetan, Markinaldeko frentea deiturikoaren inguruan, testigantzak jasotzea oso garrantzitsua da guretzat. Etxebarria, Xemein, Markina eta Bolibar inguruetan gertaera latz haiek bizi izan zituztenek edo isilik gorde behar izan zituztenek, gertatutakoa kontatu eta herritarrei izkutatu zaien istoriaren pasarte haiek zabaldu nahi ditugu.

Obus bat Markinako alde zaharrean

Posted on Actualizado enn

Lea artibaiko HITZAn irakurri ahal izan dugunez, gerra zibileko obus bat aurkitu dute Okerra kalean.

Ertzaintzaren artezilariek eraman egin dute.

Hileta Barinagan

Posted on Actualizado enn

1936ko Urria, gogorra izan zen Markinaldeko sektorean. Borroka eta gertaera gogor askoren artean kokatu daiteke Barinagako hileta hau.
Lehenago Hil batailoiko bi gudari hil ziren, seguruenik Max inguruan. Jagi-Jagik bi batailoi izan zituen gerra zibilean Eusko Gudarostearen barruan; Lehenago Hil eta Zergatik Ez?. Mugimendu honen inguruan,“Jagi-Jagi. Historia del independentismo vasco” liburua argitaratu zuen Ahaztuak1936-1977ek, Eduardo Renobalesek idatzia.

Barinagan egin ziren hiletak; Tolosarra zen gudarietako bat, bestea berriz Pasaiko zen.

Argazki hauek (ikusi guztiak hemen)  Garaian aldizkarian (15.zbkia, 1994),eta  Gerra zibila Euskal Herrianlanean (Egaña,2000. III.tomoa:192) argitaratu ziren.