Jesusa Urkidi

Posted on Actualizado enn

Jesusa Urkidi 1935n jaioa. Euskitze baserrian.

Castor neba jaio barri zela etorri ziren etxera. Hilabete batzuk baino ez zituen izango 6 inguru edo. Iraila zen eta soldauak etxera etorri ziren iluntze batean. Etxean zegoen dana hartu janaria, Urdaixe etab… eta barriro alde egin zuten.

Biharaumunean etorri ziren barriro gurera baina oraingoan bertan gelditzera. Handik alde egin behar genuela esaten ziguten, eta erdi bultzaka atera zuten gure ama, Castor txikia besoetan ebala. Aitona astoaren gainean zozelan jarri eta han joan ginen.

Gure etxe ondoko gailurretik inguru guztiak ikusten dira: Kalamua, Oiz, eta baita Amulatei aldea ere.

Frentea gelditu egin zen, 7 hilabetetan. Diotenez, ez zuten muniziorik (frankoren aldekoek) eta gelditu egin zen. Guk 7 hilabete horiek aitaren familiakoekin pasatu genituen Elgoibarren, Karakate barreneko baserri batean.

7hilabeteotan, PAK-PAK tiroka jardun zuten. Etxebarriko elizan ere markak daude, lehengo Txomineneko etxean ere baziren kainonazoen markak.

Egun Tomasena den etxe honetan ere Kattalin josten egon ondoren, bonba batek josteko makina hautsi zion.

Baserri batzuetan ia ia ez zen ezta nabaritu frentea eta ezta gerra bera ere. Basaben, Arentzan… etxean egon ziren, horietako batzuetan gainera jente asko. Gu geu be, Gandixan egon ginen, baina han ez zegoen janaririk eta bertakoak eta gure aita estututa, beldurtua joan egin ginen Elgoibarrera, Mandiola-Amulatein zeudenei baimena eskatuta.

Aitona elbarria zan, ia mugitu ere ezin izaten zuen egin eta 7 hilabeteok pasatu ondoren Euskitzera itzultzean hark erakutsi zizkigun batuketa eta kenketa eta irakurtzen. Hura jantzia zen, Rioja aldean ibilia baitzen. Gaztelera apur bat zekien.

Bueltatzean Euskitzeko etxea dena apurtuta zegoen. Bonbaz zulatuta, eta Euskitze zen hura korta eta sabai  bezala jarri eta etxe berria egin zuten 1945ean.

Etxe ingurua, zein tontor ingurua trintxeraz josita zegoen. Euskitze ingurua zikinkeriz josita zegoen, han hainbat eta hainbat ziren hildakoak. Gure aitak, trintxera haiek estali eta ortua eta soloa lautu nahi zituen, saiatu ziren baina lurrak behera egiten zuen eta kostata lortu zuten.

Handik gerora, auzoko Urki baserrikoari laguntza eskatuta goldaketan hasi ziren, auzokoak ez zion sinesten soloa hazurrez josita zegoenik eta golda sartzen hasi ziren, barrurago sartu eta han agertzen zirenak agertuta mareatu ere egin zen auzoko hori.

Abadearengana joan zen aita, ea hezur eta gorpuzkin haiei zer egin behar zitzaien galdezka. Abadeak, norenak ziren ez zekitela eta Trintxeretan lurperatzeko esan zion. Eta hala egin zuten.

Gerora, Euksitzen zegoen kartutxo eta bonba ondokoin piloaz  jabetuta jentea joaten zan bertara bala eta kartutxo ondokinak lurpetik atera nahian. Aitak haserre bidaltzen zituen, etxe ingurua lautzea hainbeste kostatu ondoren zuloak egiten zizkielako.

Euskitze inguruan, esku bonba asko zeuden, baita minak, kartutxoak eta burdinezko posteak non nahi ere. Esku bonbak pinu kaskarak bezalakoak ziren. Mina batek, mendi aldera zegoen jarrita, aita kezkatuta zeukan. Gerra bukatu berri zegoela, soldadu bati agertu zion bere kezka: Soldaduak beldurtuta bera ez zihoala mina ukitzera eta azkenean aita joan zen. Bertaratu eta tontorrerantz zihoala mina horrek errementatu eta aita zauritu zuen. Izugarrizko zauria egin zion sahiets aldetik sartutako metrailak eta oso gaizki egon zen sei hilabetean edo. Muniben zegoen ospitala eta hara eraman zuten. Gerora sendatu egin zen. Behin neuk ere esku bonba bat aurkitu neban eta han joan nintzen pozarren etxera. Gurasoak beldurtuta agudo jendu zidaten.

Etxebarriko erberan, tiroek ez zuten beldurtzen jendea. Uste zuten PAK haiek entzun arren berdin jarri zitekeela lanean. Horrela, nabo ereiten ebizela Kattalin Tomasenekoak kontatzen zuen nola tiroa entzun eta sakua jartzen zuten buruan babesteko eta bala jausi arren metro batzuk harutzako jarraitzen zuten lanean.

Bala galdu batek hil zuen Astakoa barinagako bidegurutzean, Peñaneko abadea ere hil zuten, baina hau eraman egin zuten Gipuzkoa aldera. Etxebarriko abadeak, Txikinen eskutatuta egon ziren, bedar artean. Soldaudak konturatu ez eta salbau egin ziren.

Anuncios

Josefa Baskaran

Posted on Actualizado enn

Josefa Baskaran (Barinaga, Illo 1914-Barinaga, Azabel Beheko, 2008)

Illon jaio nintzen, gerra aurretik ezkondu eta 13 hilabetera eraman zidaten gizona.  Azabel bekora ezkondu ninzen Jose Agirregomezkortarekin (1910). Gu ezkondu eta 8 hilabetera hasi zan gerrie, ta gero, gizona eraman zidaten gerrara. Urte bi eta erdi egin eta etorri zen etxera, gerrara eraman  eta gero. Frentera eraman zuten Jose, lehenengo hemen, Barinan eta geroago faxistekin ibili zen.
Hemen Barina inguruetan burrero ibili zen (errepublikarrekin), Kalamuan egon zen frentea eta hara joan behar izan zuen. Kalamua baino beherago zeuden postuak, Arantzamendi esaten diotena, hara; burrero, janaria igotzen jarri zuten.Gero atzera geratu zen. Josek ez zuen nahi aurrera joan; biharamonean Etxebarrirako prestatzeko agindu zioten, Josek utziko zutelakoan zegoen, baina, berriro hartu zuten eta akabo. Oraingoan nazionalak hartu zuten. Horrelako kontu tristeak dira gerrakoak.

Ezkondu eta 17 hilabetera eduki genuen lehenengo alaba, beraz, umeak 4 hilabete baino ez zituela eraman zuten  senarra frentera.
Aginagan abade plazentziar bat zegoen, bazekien frentea zetorrela eta gau baten hark egin zituen oihuak: ¡Viva franco! ¡Viva franco!…

Etxean sartu ziren, gure ama zena hemen zen, eta pentsa, Aginagako abadea soldaduekin etorri zan eta berak sartu zituen ganbaratik soldaduak etxera. Abadeak bazekien frentea zetorrena, eta zain zegoen. Esnea eskaini zien orduan amak soldaduei eta sukaldea bete zela, gogoan dut… Ni logelan nengoen, goiza zen eta orduan tiro bat entzun zen sukaldean, gogoan dut, beldurgarria izan zen, ze jangoikoaneko izango ote zen beldurrez eta dirudienez, soldaduren bati eskopeta edo ipini bera begira eta tiro egin zuen, etxeko sukaldean.
Soldaduak gure etxera etorri zirenean, uda partea izan behar zen, ezin esan nezakezu baina uda partea izan behar zen, apirilekoa da nire alaba nagusiena eta jaio barri zegoen…, orduan pasatu ziren Frankon aldekoak.

Hau pasu lekua zen, goitik behera, Aginan sartu eta solo bitartetik bidetik, hortik sartu ziren. 6 hilabetetan egon zen frentea Kalamuan; Arandoko bizkarrean ere, badira trintxerak.
Askonabitxeko neska hil zuten bertan etxe aurrean, Benantzia Muguruza, Kalamuatik tiro botata. Beste neska gaztetxo bat, Kosteikoa, ere, tirue Kalamuatik jaruti ta… Neuk ere ia ia, zapiak askan jotzen nengoela bala galdu bat etorri eta hau baino gertuago sartu zitzaidan, zapiak zeuden tina barrura. Beldurgarria.

Soldaduek janaria eramaten zuten etxetik, arrautzak eta horrelakoak eramaten zituzten, soldaduak etxera etorri eta guk saldu egiten genituen arrautzak. Frentea pasatu zenean, frankoren partekoak eta aurretik gorriak.

Hemen bestekoan ere hil zan, Azabel Goiko semea, Agustin Laka. Ama, Santa Mañe egun batean hil zen, bera, eraman zuten eta laisterrera hil zen, Toledon, bonba bat bota zuten eta lur pilo baten eraman zituen azpira.

Gizona gerran zela, ahizpa eduki nuen laguntzen, Etxebarriko Aulestiko Martina, eta aita zana ere hemen zen. Martinarekin nengoen zapiak joten tinan, xsixsixsi neure kontran bala galdua sartu zenean. Susto ederra hartu nuen!

Kainoirik eta hona ez zen sartu baina botatzen zituzten bai. Orei zahar dago hor goia, eta hara bai, etxe ondora Kalamutik nazionalek botatako kainonazoak iritsi ziren.

Barinako eskoletxearen atarian ere sartu omen zen, zera, bonba bat. Berriro horrelakorik ez dadila etorri, hori da nik esaten dudana.

Hegazkinak bai, ibiltzen ziren, ene! Gogoan dut, soloan, jorratzen genbiltzala hiru hegazkin bueltan bueltan zebiltzan, jo behar ginduezela ta, beldurgarria zen.

Gerran, harrapatzen zituzten guztiak eramaten zituzten frentera, hil zitzaizkidan niri, Orian lehengusu bat, Bentio Ibarluzea; hura eraman eta bala batek hil zuen segituan. Barandikuko hiru lehengusu ere hil zizkidaten. Urten frentera eta gehiago ez genuen jakin berririk; Jose Domingo zuen izena

Fausto Beñe-ko, 18 urterekin eraman zuten baina harek anai bi zituen aurretik gerran eta libratu egin zen. Hainbat etxetan libratu arren, errukiagatik bardin eramten zuten jendea frentera, ea ni hemen nola geratu nintzen, ume txikiarekin eta aitite zaharrarekin. Ni eta beste asko ere bai. Gizonak hilda etorritakoak ere bazire e! Ene, berriro horrelakoak etorriko ete diren beldur naiz.

Ziotenez, Ilaispeko morroi bat, usabak, beste frentera pasatu arazi zuen, esaten zuten. Morroi hori arrapatu egin zuten eta deklarazioa hartu ondoren, (ea nondik eta nola etorri zen), eta harek esan zuzen zuzen nola usabak jarri zuen eta kartzelara eraman zituzten. Konfesatu eragin zioten, nola joan zen edo zen eta harek konfesatu zuen usabaren agindua zela. Gero, jakin zutenean nola joan ziren, eta han ez zeudela, hil egin zuten Ilaispeko aitxe, Patxi Baskaran eta kartzelan zeuden gehiago, Alemanek botatako bonba batek. Bilboko kartzelaren baten izango zen. Amarik eta aitarik barik geratu ziren haiek. Ama aurretik hil zen eta aita kartzela horretan.

Urrengo, Migel Baskaran, Patxiren anaiak, morroiari zitazioa egin ziola esaten dute, eraman eta hil egin homen zuen. Behintzat, azkenerako mordoa hilda.

Inora ez ginen joaten, gu bestelan, Eibarrera joaten ginen plazakora. Uda partean madaria geneukan asko, Ondarrura be madaria saltzera joaten nintzen ni Txasiokin asko. Baina bestela zapatu guztietan Eibarrera, frentea egon zenean ez. Orduan ez ginen joan ezta behin ere. Denpora hori tristea zan.

Gerran ibili ziren, ingurukoak, Joxe Beide (1910-2009), Felix Txikiñe, nire neba zana, Antonio Baskaran, Aispeko Gregorioi be, txanda etorri zitzaionean eraman zuten soldadu eta hantxe, hara eta hona… eta ni, mutila izan banintz, akabo, atrapatuko ninduten gerrara. Nik lau kinto nituen hemen eta denak eraman zituzten gerrara. Eta horrela, gure denpora horrela pasatu zen.

Migel Agirregomezkorta, nire koinatua, Jesuita zen, Oriako beste jesuita batekin batera, (Domingo Ibarluzea hil egin zuten) harrapatu zituzten, Miguel, eskailera azpian gorde zen, Madrilen zeuden. Gero Japonera joan zen eta 2005ean hil zen.

Antoni Zubizarreta

Posted on Actualizado enn

Antoni Zubizarreta (Etxebarria 1925 – Etxebarria 2011).

Patrokuan jaio nintzen el 25 de febrero, el año 1925. Zazpi neba arreba izan ginen, nahiz eta bat txikia zela hil zen; sei bizirik beraz.
6 urtera arte, hor egongo nintzen ni, baten batekin. Baina 6 urterekin (1931) eskolan sartu nintzen. Etxebarrin ibili nintzen 11 urte egin arte (1936). Doña Julia zegoen orduan, Doña Concha ere bai, ni neu ez nintzen ibili horrekin, ni  sartu nintzenean Doña Salbadora zegoen irakasle. Doña Julia eta joanda zeuden ordurako Doña salbadora. Harekin ibili nintzen eskolan 6 urtetik 11 urtera arte.
Gaixotu ein nintzen gero, guntzurrunetik… sendatu nintzenien 14 urte nituen. Irten egin nahi eta oraingo moduko jantzirik eduki bagenu! Baina ezer ere ez!. Aita eta ama bizi ziren etxean bakarrik, gauza gutxi genuen orduan.

Patrokua baserria zen, ortua geneukan, ganadu batzuk, (goseak hilda koitaduak) eta sagarrondoak. Sasoian, Plazentzira edo joaten ginen oinez sagarrak saltzera.
Maria ahizpa gertau zen etxean,nahiz eta gero aña joan Madrileara. Sabina krixeda joan zen, Angeles Markinara ezkondu zan, Isabel eta Sabinak Esperantzanean egiten zuten lan, eta ni Urberuagara.
Gero, 16 urterekin, Markinako beste latonerixa batera joan nintzen, gertuago zegoela eta pozik, eta atera kontuak, beste urte terdi egon nintzen han lanean. Isabelek eta Sabinek geroago esperantzanerako lana egin zidaten, hura zen poza, bederatzi urte egin nituen han lanean. 25 urte egin arte,(1950) egon nintzen Esperantzanean.

Gerra etorri zenean, frentea Mandiolan egon zen. Gu umetxoak ginen eta pentsa, gure etxe aurreko latakan, irteeran, zuzen etortzen ziren balak e, zzzzzzzzzzi, PAKUM, PAKUM Mandiolatik, jaungoikoik eztauela? Zozer bada. Gure aitak urduri esaten zuen: Egunen baten baten batek jo bidau behie ba! Baina ez zegoen besterik, irten behar etxetik baina irten gabe egon behar… Hor zegoen frentea: San Migeldik, Atsoin Zabaldik, hortik bueltan sartu ziren.
Gu orduan, Maria Mercedez eta Jose Luis Martzeliñona (gazteak) Elejaldekoak, haiengana joaten ginen jolastera. Libre geneukan denboran eta inoiz! Ez ginen bala galdu batez ere zauritu, aldiz, Mandiolatik urtendako bala batek Astako karteroa hil zuen Barinako bidegurutzean!  Da San Miguletik kainonazoak! Amotoko gizon zana, Beideko etxe aurrean, ihes egitekotan hasi eta atrapatu eta jo leihoan eta han hil zuten. Hor San Migel aldetik bota zuten, zuzen zuzen botatzen baizuten. Baina gauza bat zeukaten ona, lehenengo botatzen zutenak ez zuen eztandarik egiten. Esaten genuen guk Jangoikoak argi egiten du!

Gurean, ez zuten inor eraman gerrara, baina Milizianoak egunero joaten ziren etxera, iluntzean. “no te asustes” esaten ziguten. Los Rojos, palazioan zeuden, hor zeukaten heuron zera. Etxera etortzen zirene eta arrautza prijituak ematen zizkien gure amak, etxean zegoena. Milizianoek jan ondoren  “mañana le traeremos garbanzos y arroz” esaten zioten, gure ama berriz pozik. “Diez, gogorra izen zuan ha!!”
Gure ama koitadua estraperloan ibili behar izaten zen. Aulesti herrira joan eta olioa ematen zutela eta, gauean joaten zen. Errotan ere berdin, razionamendua zegoen eta ezin zen nahi beste hirin egin. Orduan ere, batzuk ondo eta besteak gaizki.

Don Martzelino, Don Frantzizko eta Peña, Don Jose Peña ziren apaizak eta azkena fusilatu egin zuten. Eraman egin zuten eta ez dakigu non afusilatu zuten. Peñaneko etxeetan bizi zen. Lau abade ere egon ziren Don Ramon Axillondoko abadearen osaba. Martzelino, Peña eta Don Ramon Solozabal  Etxebarrikoak ziren. Bi abadetxean bizi ziren, bestea Peñanean eta bestea Axillondon.

Eskolan ere, bigarren solairuan milizianoak zeuden. Eibartarrak, “los rojos”, eta fijate, obus bat sartu zen eta Eskolan 3 hil ziren bertan.Etxebarriko jente asko hil zan gerra sasioan: Mandiolan: Manuel eta bere anaia, Etxetxuko anai bi  Juan zen bata, Perunean: Manuel Ibarzabal, Eskutuzulon beste mutil bat, Atoten be hil zuten bat: Esteban Arrieta, Loperrekan ere hil zuten bat… Gerra garaian ere orain bezala, bazeuden Carlistak, gorriak…eta bagenekien bakoitza ze aldekoa zen, bakoitzak bere pentsakera zuen.

Horrek, kintxadiek atrapatu zituzten gazte gazti eta… Batailoiak osorik hiltzen likidatzen zituzten hemen, Kalamuan asko, eurek aurrera pasatu zirenean, desastrea, erdi bistan erdi zerien… Kintxadak altzatzerakoan, eramaten zituzten eta soldadu, tokatzen zitzaien lekura eramaten zituzten. Baina gero, agian ordu bi orduko hilda. Mandiolakoei hori gertatu zitzaien, derrepente hil zituzten.

Etxebarrin bizi modu normala egiten zen, gorriak palazioan… eta … Markine eta dana bat zen. Gu elizpean ibiltzen ginen eta hor etortzen zirenean goitik behera Aulestiartetik behera esaten ziguten “los Reketes o los trastos”;“ahora vais a comer pan blanco”, “pan blanco! ya vereis que pan…” Baina ze ogi!, dana almidoi modukoa.
Jendeak alde ere egin behar izan zuen, Belaustegi baserrikoak adibidez, Basaben egon ziren, han 30 pertsonatik gora pilatu ziren gerra garaian.

Hegazkinak egunero hemen buletaka ibiltzen ziren, lau edo bost edo sei pasatzen ziren, baina hemen ez zuten bonbarik botatzen. Gelditzen zirenean ondo.

Behin sartu zirnenan golpera joan ziren aurrera.

Gerra bukatu berritan, Urberuagako lehengusu bat etorri zen etxera, aitari aipatu zion, lana nahi izan ezkero, biharamunean bertan hasita zegoela lana latonerian, (bierra bajak ba Juan, nahi bajuek). Diru eskazia zen orduan eta ni koxkortuta hamalau urterekin (gerra bukatzen zegoela, 1939 inguru) Urberuagara joaten nintzen egunero lanera, eta ordu betean egiten genuen harako bidea. Hango latonerixan egiten nuen lan, goizeko zazpietan irteten ginen, bazkaria eramanten nuen, goizean joan, eta bertan bazkalduta, arratsaldeko seiak laurden gutxitan ateratzen ginen lanetik; eta berriro oinez etxera. Biharamunean berdin, euri zein ateri. Horrela, urte terdi egin nuen lan bertan. Urberuaga oinez, da ez genuen kristinaurik ere gurutzatzen, arraindunak bakarrik. Egunero, egunero, egunero. Orduan ez zegoen larunbatetan jairik.

Juan Loiola

Posted on Actualizado enn

Juan Loiola ( Etxebarria, Urkaregi-Kurutze 1929 – Etxebarria 2013)

Urkaregi-Kurutzen JaioaGerra etorri zenean, hemen egon ziren, etxe ondoan, guk, urte bete pasa kanpoan egin genuen, irten egin behar izan genuen, bestelan berton hilko ginen.
Hemen, trintxerak danean egon ziren, bakizu, zanja antzekoak ziren, tiroak egiteko lekuekin…hemen, etxe ondo zelai guztian. Hor etxe ondoko hiru arbolen tartean, obus bat be badago, eztanda egin barik.
Urrutira ikusi zituen gure aita zenak nola zetorren frentea, gurdian ahal zena kargatu eta Itxilartera alde egin genuen lehenego, gero Oinaztegira, Arnoate baino pixkat honutzago.
Aldeta egon ginen Oinaztegin, gure ama, Itxilartekoa zen, orduan, bere familiarengana joan ginen frentea iritsi zenean. Lau neba-arreba ginen, hiru arreba eta ni, gazteena, 7 urte nituen orduan. Tio eta Tia bizi ziren Oinaztegin, ortuan ibiltzen ginen eta inguruan lanak egiten. Ganadua Loperrekan geneukan, gero Oinaztegira eraman ahal izan bageneuen ere..
Inguru horretan, baziren postuak, baita hemen Urkaregi-txikin ere. Urte bete inguru egin genuen horrela.

Bueltan, etxe ingurua dena, trintxeraz josita zegoen, eta gainera etxea erre egin zuten, azkenean. Obusak, balak etab aurkitzen genituen soloan, goldaketan egiterakoan, igitaiarekin jo ere berdin egiten genituen, pentsatu ere ez genuen egiten eztanda egin zezakeenik.
Etxea berriro egin behar izan genuen, etxe barik aurkitu ginen. Gainera, soloetako trintxerak bardindu beharra ere izan genuen, zelaia dena lokatzez, birrinduta, zikinez beteta etxe ingurua, trintxeren sakuak ustelduta…

Frentera kintxadak altzatutakoak ere baziren, Loperrekakoak adibidez. Tio Juanito Juan Loiola, gurean ere eraman zuten frentera eta bere anaia Jose Ramon Loiolak, Ondarroan itsasontzi bat hartu zuen eta alde egitea lortu zuen. Juan eta Jose Ramonen arreba bi ere, Dominga Loiola bat eta bestea, Argentira alde egin zuten.
Zaurituak izan ziren hemen inguruan. Goikoneko andrea, igitaiarekin lanean,granada bat ikutu eta eztanda egin zion. Ate baten gainean jeitsi zuten San Migelera, tripak airean, gorputza txikituta, Elgoibarrera eramateko. Denbora pasata, zauriak sendatu zituen.

Jose Sagarna Uriarte

Posted on Actualizado enn

Jose Sagarna Uriarte (1911-1936). Zeanuri-Amulategi (markina-xemein).

1936ko Urriaren 20an fusilatu zuten.   Amalloko abade zala, Larruskaingo auzokideen salaketa eta gora behera pertsonal baten ondorengo bengantza gaitik.

Oier Gorosabelek jasoa du gertaera hau bere blogean.

Abadeen beatifikaziaren inguruan EL PAIS-en.

Elizak Gerran hildako abadean gogoan izan zituen 2009an.

Elizaren meza gerran hildako abadeak gogoan, BEGITU-n. 12.orrialdean.

Fusilatuak Ziortza-Bolibar

Posted on Actualizado enn

Bonifacio Egurrola Kalzakorta: 1899an Ondarroan jaio zen, umezurtz geratzean Berriatuko zenideekin bizi izan zen eta Ameriketatik bueltatzean Ziortzako Agarre baserrira ezkondu zen; Derion fusilatu zuten 1937ko irailaren 16an

Ramon Zuazo Otalora. Ziortzan jaio zen, eta 1937ko irailaren 6an fusilatu zuten.

Fusilatuak Markina-Xemein

Posted on Actualizado enn

Hilario Aretxabaleta Arriola: 1888an jaio zen Markinan eta 1937ko uztailaren 21an fusilatu zuten Derion

Juan Loiola Izagirre: 1903an jaio zen Xemeinen eta 1937ko irailaren 9an fusilatu zuten Derion.

Anbrosio Mallukiza Albaolea: Munitibarren jaio zen 1888an eta Markinan bizi zen hara ezkondua baitzen. 1937ko uztailaren 16an fusilatu zuten Derion.

Celestino Onaindia Zuloaga: Markinan jaio zen 1898an eta Hernanin afusilatu zuten 1936ko urriaren 21ean.

Jeronimo Sanchez Pesado: Mallorkan jaio eta Markinan bizi zen. Derion fusilatu zuten 1937an.

Jose Sagarna Uriarte: 1911an Zeanurin jaio eta Larruskaingo abadea zen;Amulategin fusilatu zuten 1936ko urriaren 20an.