Orokorra

Aurkezpena Akerbetz Gaztetxean

Posted on Actualizado enn

Aurreko ostiralean, Markinako Gaztetxean egindako aurkezpenaren argazki batzuk dituzue hemen.

Bertaratu zirenek, gure ekimenaren berri jaso zuten urbil urbiletik.

Oroimen istorikoaren inguruko ausnarketa txiki bat egin asmoz, Martxelo Alvarezek (Ahaztuak 1936-1977) Etxebarriko bideo forumean egindako hitzak, eta bideoa ikusi ahal izan zen.

Ondoren Ahaztuen Oroimena, Markinaldeko Frentea 1936ren berri eman genuen. Izan ere, herritarrok sortu dugun ekimen hau herritarrengana zabaltzea da interesatzen zaiguna. Aurkezpen honekin, gerra zibila eta faxismoaren errepresioa bizi izandakoekiko dugun elkartasuna zabaltzeaz gain, biktima hauen erreparaziorako transmisioa burutzen saiatzen gara.

Une honetan, Markinaldeko frentea deiturikoaren inguruan, testigantzak jasotzea oso garrantzitsua da guretzat. Etxebarria, Xemein, Markina eta Bolibar inguruetan gertaera latz haiek bizi izan zituztenek edo isilik gorde behar izan zituztenek, gertatutakoa kontatu eta herritarrei izkutatu zaien istoriaren pasarte haiek zabaldu nahi ditugu.

Anuncios

Oroimen historikoa aztertzen Etxebarrin

Posted on Actualizado enn

Ostiral honetan zita berezia izan zen Etxebarrin. 1936ko gerra zibilak, gaur egun ere aztarnak utzi dituela edo eta oraindik gerra zibiliaren zertzeladak hor daudela argi geratu zen.
Izan ere, ETX KULTUR ELKARTEAK antolatuta hainbat atal izan zituen ostiral iluntzeak.

Martxelo Alvarez Ahaztuak 1936-1977 taldeko kidearen hitzaldiarekin hasi zen ekitaldia. Berak, Ahaztuak 1936-1977 taldearen ibilbidea azaltzeaz gain memoria historiakoaren inguruko gogoeta batzuk plazaratu zituen. Izan ere, garrantzitsutzat baloratu zituen azken urteetan gerra zibilaren inguruko ikerketa eta lan guztiak; gainera, bide horretan jarraitu beharra dagoela aipatu zuen. Alabaina, AHAZTUAK 1936-1977 elkartearen iritziz, garaia da benetako justiziaren bidean, benetako aurrerapausoak egiteko. Beraien hitzetan, frankismoaren biktimen balore demokratikoak berreskuratzea garrantzitsua da eta baita golpe faxista zein hurrengo urteetako errejimen faxistak egindako basakeriak argitu eta arduradunak justiziaren aurrera eramatea.

Guri dagokigunez, ohorezko gonbidatuekin batera Ahaztuen Oroimena, Markinaldeko Frentea 1936 aurkeztu genuen.  Markinaldeko Frentea deiturikoan, oroimen historikoaren inguruan lan egiteko asmotan.

Bertan, web orrialde honetan aurkitu dezakezuenaren berri eman genuen, eta deia luzatu Markinaldeko Frentean (Etxebarria, Xemein, Markina, Bolibar) gertatutakoa aztertu eta oroimen historikoa berreskuratzera. Guztion etxeetan dago gerra zibilaren pasarteen berri, guztion lana da hau biltzea eta hurrengo belaunaldiei transmisio egoki bat egitea, errepresio eta faxismoaren biktimei babesa eman eta bizitakori elkartasuna adierazteko.

Txaber Larreategiren “Prohibido recordar” dokumentala ikusgai izan zen ondoren. Saturrarango kartzelan egondako emakumeen testigantzekin egindako dokumental bizi eta hunkigarria. Bukaeran, Txaberrek eta Maria Gorasarrik beraien ikuspuntua eta balorazioa helarazi zuten han bildutako guztien aurrean. Maria Gorosarrik, “No lloreis, lo que teneis que hacer es no olvidarnos” liburuaren ikuspegi paregabea agertu zuen: Autoritarismoa erabiliz, faxistek “garaituen botereak” genero ikuspegitik emakumeenganako eragin zien zapalkuntza.

Obus bat Markinako alde zaharrean

Posted on Actualizado enn

Lea artibaiko HITZAn irakurri ahal izan dugunez, gerra zibileko obus bat aurkitu dute Okerra kalean.

Ertzaintzaren artezilariek eraman egin dute.

Ikur Frankistak kentzeko erabakia

Posted on Actualizado enn

Gasteizen, Legebiltzarrean egindako bileran, ordezkaritza duten talde guztien botuekin lakuako gobernuari ikur frankistak kentzeko eskatu zioten.
Hainbat herritan, ezagunak dira etxeetako atarietako gaineetan dauden plakak, edo Bilbon, ogasunaren egoitzako armarria… baina orain, jaurlaritzak ikurren zerrenda egin beharko du, erabaki beharko duelarik zeintzuk diren ikurrak eta zeintzuk ez. Ikurrak eta eskulturak dira bakarrik zerrenda horretarako baliogarri? Kaleetan daude bakarrik ikurrak? eta egoitza publikoetan?

Aho batez onartu zuten, Jaurlaritzari ikurren zerrenda egitea, eta zerrenda hori Eudelen bidez bideratzea, baina, herritarrok izango al dugu lekurik?

Eztabaidaren ondoren, legebiltzarrak Jaurlaritzari eskatu dio udalekin batera egiteko ikurren zerrenda, eta Eudelekin aztertzeko nola kendu. Plana dirutan zehaztera egin du dei parlamentuak, eta nabarmendu du erakunde guztiek jarri beharko luketela «nahikoa» baliabide ekonomiko.

Ahaztuak 1936-1977 elkarteak duen zerrendaren arabera, euskal autonomi erkidegoan, hogei bat ikur daude kaleetan, ageri agerian; halabaina gehiago ere badira, hain bistan ez daudenak.

Argazkietan, Etxebarriko elizpea. Bertan, plaka bat jarri zuten “caidos por dios y por España”. Plaka hori, kendu egin zuten Franko hil ondoren, soilik gerran alde batean hildakoak aipatzen zituelako.

Otsoaren Hatsa filma Laudion

Posted on Actualizado enn

“Otsoaren hatsa” film laburra grabatu dute Laudioko hainbat herritarrek Goikoganeko lubakietan. Estreinaldia martxoaren 11an izango da.

Patxi Juaristiri Elkarrizketa

Posted on Actualizado enn

MARKINAKO FRONTEA, Markina eta Xemeingo egoera politiko eta soziala bigarren Errepublikan eta gerra ziilean 1931-1939 izeneko liburua argitaratu du Patxi Juaristik (Markina-Xemein,1967). Hona hemen egin diogun elkarrizketa:

1. Nondik sortu zen lan hau egiteko asmoa, eta nondik abiatu zinen?

Markina-Xemeinen zaharrenekin hitz egitean sumatzen nuen Gerra Zibileko urteak bereziak izan zirela markinarrentzat eta xemeindarrentzat. Markinako Fronteari buruzko oroimenak, hildakoen izenak edo bonbardaketen esperientziak bizirik igartzen nituen nire inguruko zaharrenen artean. Hala ere, gaiari buruz gutxi nekiela konturatzen nintzen, gainera, denbora aurrera zihoan heinean, markinarrengandik eta xemeindarrengandik informazioa lortzea gero eta zailagoa zela ohartzen nintzen, gertaera hura bizi izan zuten belaunaldiak desagertzen ari zirelako. Berba gutxirekin esateko, Gerra Zibila gure memoria historikotik betirako desagertzeko arriskua zegoela ikusten nuen. 2006.urtean, Gerra Zibilaren hasieraren 70. urteurrena gogoratzeko, hainbat ekitaldi egin ziren Hego Euskal Herrian, eta, Markina-Xemeinen ere zerbait egiteko aitzakiarekin, liburuak arakatzen eta gerrako belaunaldiko batzuei elkarrizketak egiten hasi nintzen, hortik abiatuta liburu hau atera dut.

2. Zein izan da argiataratu berri duzun lan honen helburua/muina?

Liburu honen asmoa da Gerra Zibilean eta gerraondoan gure herrian gertatu zena berreraikitzea, fusilatu zituztenen, bonbardaketa eta tiroengatik hil zirenen, langileen batailoietan esklabutza lanetan aritu zirenen, ilea moztu zieten emakumeen, isunak ordaindu zituztenen, erbesteratuen edota espetxean urteak egin zituztenen markinarren eta xemeindarren memoria bizirik gordetzeko; bereziki, frankismoaren kontra eta askatasunaren eta demokraziaren alde borrokatuta, errepresioa jasan zuten herritarren oroimena zaintzeko. Ikerketa honen helburua ere bada markinarren artean Gerra Zibilean gertatu zena zabaltzea, eta gai honen inguruko gogoeta bultzatzea.

3. Zerk harritu zaitu gehien ikerketa honetatik?

Herriek eta gizakiek, gerra bat pasatu eta izugarrikeri pila bizi izan ostean ere, aurrera egiteko gaitasuna dutela. Gauzak ahantzi gabe eta min askorekin, baina gizakiek aurrera egiteko gaitasuna izan dute. Jendeak bizitakoak kontatzeko izan duten eskuzabaltasunak ere zeharo hunkitu nau. Historia dramatikoak, familia barneko une hunkigarriak edota etxeko sekretuak kontatu dizkidate, ezeren truke. Harritu nauen beste gauza bat ere izan da nik pentsatzen nuen baino jende gehiago hil zela Markinan eta Xemeinen. Gerra Zibilarekin lotuta 86 pertsona hil ziren. Beste toki batzuetan baino jende gutxiago hil zen, baina nik pentsatzen nuen baino gehiago.

4. Ze balorazio egingo zenuke edo azalduko zenuke Markina eta Xemeinengo gizarteetaz 1931-1936ko garaien inguruan eta 1936-1939 urteetan?

Markina eta Xemein herri txikiak ziren Bigarren Errepublikan. 1936an, Markinak 1.898 biztanle zituen eta Xemeinek 1.347. Hala ere, giro politikoa eta soziala oso nahastuak zeuden. Horrenbeste bozketa, mitin, eztabaida eta istiluren ostean, haserre eta amorru asko zeuden ideologia desberdinekoen artean, eta kohesio soziala erabat ahuldurik zegoen. Hala ere, 1936ko uztailean, errekete gutxi batzuk kenduta, inork ez zuen gerratan pentsatzen. Gerra Zibilarekin herriko kohesio soziala guztiz txikitu zen. Bonbardaketek, atxiloketek, familiako kideen heriotzek, ondasunen bahiketek, irainek, ihesaldiek eta, oro har, gerra giroak beldur, frustrazio, desesperazio eta estutasun asko sortu zuten herritarren artean, gehienbat ezkertiarren eta abertzaleen familietan. Gerra irabazi zutenak harro eta gupidagabe agertzen ziren bitartean, galtzaileek ezin zuten ezer esan; ezta euren defuntuengatik dolua gorde edota behar bezala negar egin ere. Frankisten propagandaren ondorioz, biktimen familiak bigarren mailako herritarrak bihurtu ziren. Herritarren arteko harremanak guztiz txikitu ziren.

5. Ulertu al daiteke gaur egungo garaietan 1936ko gerra/gizartea eta bertako jokaerak?

Gauza batzuk erlatibizatu egin behar ditugula pentsatzen dut. Lana hasi nintzanean, zaharrenek gertatu zenari buruzko transmisiorik ez egitea kritikatzen nuen. Zergatik ez dute kontatu gertatu zitzaiena? Gaur egun, euren portaera hobeto ulertzen dut. Markinarrek eta xemeindarrek oso gertutik bizi izan zuten gerra, baina agintari frankistekiko beldurrak, galtzaile izatearen lotsak, momentu mingarri guztiak bizkor ahanzteko gogoak, edota seme-alabei frustrazioa eta amorrua ekidin nahiak belaunaldien arteko transmisioa oztopatu zuten. Gregorio Armañanzas-ek oso ondo azaltzen ditu, nire ustez, Gerra Zibilaren inguruan garatu zen isilezko hitzarmenaren arrazoiak: “Muchos supervivientes eligen el silencio como forma de proteger a sus descendientes. Aceptar el daño psicológico, contar los horrores, puede ser vivido como una segunda victoria del enemigo. También necesitan negar el efecto del trauma en sus hijos: ellos son su futuro y su esperanza (Danielli, Y., 1998). Si no niegan esto ellos se sentirán culpables de transmitir este daño. En otros casos el silencio es un mecanismo de defensa con el objetivo de negar sus sufrimientos y continuar con sus vidas normales. No pasó nada. Pero muchas veces, el silencio transmite mucho más internamente que las palabras. El silencio y los secretos familiares, así como los mitos familiares constituyen uno de los mecanismos más efectivos para asegurar el impacto de la problemática familiar del pasado. Esto es cierto en las familias de supervivientes, agresores y Nazis” (Rosental, G. y Volter, B., 1998). El silencio transmite normas, mitos y meta-mensajes, sin ninguna posibilidad de ser cuestionados. Para proteger a sus descendientes los supervivientes les disuaden de hacer preguntas”.

6. Gizarte kohesioa aipatzen duzu zure lanean, gerra zibilaren denporetan eta orain ezberdinak dira?

Azken urteotan Euskal Herrian bizi izan dugun gatazkaren ondorioz, Euskal Herriko herri ugaritan, bereziki txikienetan, harremanak nahiko gaiztotuta daude. Gatazka politikoak gatazka soziala ere eragin du, eta, ondorioz, leku askotan, herri bizitza, gizarte kohesioa edo biztanleriaren arteko harremanak ahulduta daude. Ostrazismoa eta biktimismoa oinarri, irainak eta haserreak pilatzen joan dira, eta gaur egun milaka dira elkarri agurra ere ukatzen dioten ezagun, auzotar edota ahaideak. Gerra Zibilaren ostean egoera are eta zailagoa izan zela iruditzen zait. Elkarbizitza eta kohesio soziala gaur egun baino gehiago apurtu ziren. Hala ere, berriro harremanak ehuntzeko gai izan ziren herritarrak, eta iruditzen zait orain ere gai izango garela.

7. Garai hartako Tradizionalismoa eta Errepublikazale bezalako (besteak beste) pentsaerak zein bilakaera izan dute gaur egungo Markina-Xemeinen?

Orduko parametro politikoak eta gaurkoak desberdinak dira. Abertzaletasunak aurrera egin du, baina errepublikazaleak eta tradizionalistak desagertu egin dira. Diktadurak gauza asko apurtu zituen, eta horietako bat Errepublika garaiko tradizio politikoak izan ziren. Bigarren Errepublika garaiko Comunión tradizionalista zein Izquierda Republicana alderdiak debekatu egin ziren, eta Franco hil ostean alderdi hauek ez dira berriro agertu.

8. Guda garaian alde ezberdinetan jardundakoak gaur egun fusionatzea, ze ondorio atera genezake honetatik?

Gizarteek aurrera egiten dute, jendea politikoki berdefinitzen da. Gizarte guztietan gertatzen dira horrelakoak. Seme-alabek ez dute zertan euren gurasoen erruekin bizi behar, eta nahi dituzten autu politikoak egin behar dituzte.

9. Memoria historikoa lantzeak zauriak irekitzea, pasatutakoa bakean utzi behar dela eta antzeko kritikak jasotzen dira, zer uste duzu?

Batzuk esan didate Gerra Zibilaren inguruko azterketak eta, oro har, biktimen aldeko ekimenak beranduegi datozela, gerrako kaltetuak zein Francoren errepresioa jasan zuten ia denak hilda daudelako. Zilegi da hori pentsatzea. Nolanahi ere, nire ustez, ez da beranduegi honelako oroitza bat egiteko, kontuan hartzen badugu Gerra Zibilean sufritu zutenen seme-alabak eta ondorengoak bizirik dirautela, eta hauek ere biktimak direla. Gainera, beti ere hobe da gertatu zena jakitea, ez jakitea baino.

10. Bukatzeko nahi al diezu irakurleei aholkurik, gomendiorik eskaini?

Euren inguruko nagusiei Gerra Zibilari buruz galdetzeko. Gai hauen inguruan transmisioa eragin behar dugu, eta, bakoitzak ahal duen neurrian, memoria historikoaren alde egin behar du.